Bitmiş Bir Projenin Kalanı
Avustralya hükümeti tarafından yürütülen bir internet performansı araştırma projesi sona erdi. Bu proje kapsamında gönüllülere gönderilen binlerce test cihazının, programın resmi olarak kapanmasının ardından kullanıcılar tarafından imha edilmesi bekleniyor. Bu durum hem e-atık endişeleri hem de gereksiz teknoloji kullanımına dikkat çeken tartışmaları beraberinde getirdi.
Proje 2020 yılında Avustralya Rekabet ve Tüketici Komisyonu (ACCC) ile yürütülmüştü. Amaç, gönüllüler aracılığıyla ülkedeki internet hızlarının ve genel performansının ölçülmesiydi. Projenin ismi ise Measuring Broadband Australia (MBA) idi. Bu kapsamda gönüllülere belirli teknik özelliklere sahip test cihazları dağıtılmıştı.
Bu beyaz kutu olarak adlandırılan SamKnows adlı firmaya ait yönlendiriciler, Avustralya hükümetinin sahip olduğu ve açık erişime sunulmuş olan ulusal genişbant ağı NBN üzerinden sağlanan sabit hat internet hizmetlerini de kapsayan çeşitli ulaşım ağlarındaki performansı test etmek için kullanılmıştı. Bu cihazlar; SamKnows tarafından sürdürülen ve Avustralya'da barındırılan özel test sunucuları kullanılarak internet performansını ölçmek üzere tasarlanmış araçlardı.
Programın Sonu ve Cihazların Durumu
Programla ilgili hazırlanan son raporun ardından, bu gönüllülere gönderilen test yönlendiricilerinin kullanım süresi sona erdi. Bir SamKnows temsilcisi tarafından MB A gönüllülerine 30 Haziran tarihinde verilecek bir e-posta ile programın sona ereceği bildirilmişti. Bu bildirime göre cihazlar resmi olarak devre dışı bırakılacak ve kullanıcı hesapları kapatılacaktı.
Bu son bilgilendirmeden bir tanesi, SamKnows’un Cisco bünyesinde yer alan ekibi tarafından imzalanmıştı. 30 Haziran'dan sonra cihazların veri toplama özelliğini durduracağı belirtilmişti. Ayrıca kullanıcılara ait ölçüm ve kayıt verilerinin son kullanıcı lisans anlaşmaları doğrultusunda silineceği ifade edilmişti.
E-Atık Endişesi ve Gönüllülerin Görüşleri
Ancak, projenin bir gönüllüsü bu kararı sorguladı. Kullanıcı tarafından iletilen bilgilere göre söz konusu yönlendiriciler hala tam olarak işlevlerini sürdürebilir durumdaydı. Bu nedenle cihazları aktif olarak kullanmaktan men etme ve çöpe atma kararı vermeleri, aslında önlenebilir bir elektronik atık (e-atık) riski taşıyordu.
Gönüllülerin bu uyarıyla karşılaştığı durumlar, devlet destekli projelerde bile teknolojik ömrünün sonlanmasıyla ortaya çıkan çevresel etkilerin ne denli kritik olabileceğini gösteriyor. Kullanılabilir durumda olan binlerce cihazın bir anda hurdaya ayrılması, hem kaynak israfı hem de Çevrimsel Ekonomi prensiplerine aykırı bir yaklaşım olarak yorumlandı.
Detaylı Dağıtım Süreci ve Sayılar
Gönüllülerin uyarıları üzerine bu konuyu detaylandırmak adına Avustralya Rekabet ve Tüketici Komisyonu (ACCC) ile iletişime geçildi. Ancak komisyon, geçen ay devre dışı bırakılan cihazların kesin sayısını açıklama konusunda bir bilgi vermedi.
Ancak 2020 Aralık ayında yayımlanan MBA programına dair hazırlanan rapor incelendiğinde önemli veriler ortaya çıkıyor. Bu rapora göre proje boyunca toplamda yaklaşık 4 bin beyaz kutu yönlendirici dağıtılması hedeflenmişti ve bu hedef doğrultusunda birikime geçildiğinden, Aralık 2020 itibarıyla 2 binden fazla cihaz gönüllülere ulaştırılmıştı.
Projenin ilerleyen aşamalarında ortaya çıkabilecek yeni piyasa oyuncularını veya hız segmentlerindeki yenilikleri raporlamaya devam etmek amacıyla yeterli sayıda yedek cihaza sahip olunduğu da belirtilmişti. Bu durum, başlangıçta planlanan 4 bin cihazın hiçbirinin kullanılmadığı anlamına gelmiyor ve program biterken eldeki fazlanın nasıl yönetileceği konusu dikkat çekiyor.