Microsoft gibi teknoloji devleri, bilgisayar bilimlerinin geleceğini kökten değiştirebilecek kuantum hesaplama dünyasında çıtayı sürekli yükseltiyor. Bu milyarlarca dolarlık dev projelerin temelinde ise klasik mimarinin çözemediği muazzam karmaşıklıkta sorunları çözme potansiyeli yatıyor. Ancak bu yarışın zirvesindeki oyuncular, bilim camiasından gelen şüpheci yaklaşımlara karşı oldukça iddialı bir duruş sergiliyor.
Quantum teknolojisi, temel bilgi birimi olarak 'bit'leri kullandığı klasik bilgisayarların aksine, kuantum mekaniğinin sunduğu katmanlı işleyişle verileri bambaşka şekillerde işlemeyi hedefliyor. Bu yaklaşım; ilaç geliştirme süreçlerinden savunma sanayi uygulamalarına kadar pek çok alanda devrim yaratabilecek bir potansiyel sunuyor. Öte yandan bu teknolojinin kriptografi (şifreleme) sistemlerini alt etmesi konusundaki endişeler de sürüyor.
Quantum hesaplamaların yapılabileceği yeni fiziksel yaklaşımlar üzerinde yoğun çalışmalar sürerken, Microsoft’un odağındaki 'Majorana kuantum parçacıkları' gibi hipotezler yaklaşık dokuz on yıla uzanan bir süredir bilim insanlarının ilgisini çekiyor. Teorik olarak oldukça umut verici olsa da bu parçacıkların bulunması pratik uygulamalar açısından zorlu bir süreç teşkil ediyor.
Microsoft, kuantum bilgisayarları inşa etme yolunda çeşitli adımlar atıyor. Geçtiğimiz yıl, Microsoft'un kuantum liderlerinden Zulfi Alam'ın ekibi bir ilerleme kaydettiği iddia edilmişti. Ekip, bu çalışmalarla elektronları sobolmuş 'Majorana kvasipartiküllerine' ayırmayı başardığını duyurarak büyük ses getirdi. Ancak bilim dünyası, araştırmaların sunuluş biçimi ve sonuçların doğrulanma şekli konusunda ciddi şüphelerini dile getirdi.
Wissenschaftsel (bilimsel) makalelerde paylaşılan verilerin tutarlılığı sorgulandı; bu tür çalışmaların hakem değerlendirmesine (peer-review) sunulmaması, pek çok araştırmacının güvenini sarsan ana etkenlerden biriydi. En dikkat çekici olay ise 2021 yılında Microsoft’un Nature dergisinde yayınladığı bir kuantum makalesinin geri çekilmesi oldu. Bağımsız fizikçilerin veri analizindeki eksikleri işaret etmesi üzerine şirket, bu iddialı bulguları geri çekmek zorunda kaldı.
Şirketler bu alanda hızlarını korurken şeffaflık konusundaki tavırları tartışmalara neden oldu. Microsoft'tan biri, hatta son dönemdeki gelişmelere dayanarak 1000 kat daha güvenilir bir kuantum biti üretme iddiasında bulunmuştu. Ancak bilim insanlarının en büyük eleştirisi, şirketin bu önemli bulguların arkasındaki ham verileri paylaşmayı reddetmesidir.
Bu konudaki tepkiyi sertçe dile getiren Quantum teknolojisi üreten D-Wave firmasının baş geliştirici yöneticilerinden Trevor Lanting gibi uzmanlar, bilimsel bir değerlendirme sürecinin atlanamayacağını vurguluyor. Onlara göre, şirketlerin elde ettiği iddiaların bilim tarafından rasyonel olarak denetlenmesi, teknolojinin gerçek temelini sağlamlaştıran sağlıklı ve zorunlu bir süreçtir.
Wart (durum) itibarıyla araştırmacıların en büyük eleştirisi şu: Bir kurum önemli bir gelişme açıkladığında, buna 'zaman yok' diye bahane aramak yerine sonuçların bilimsel incelemeye dayanacak kadar güçlü olup olmadığı sorulmalıdır. Bu durumlar, sektörün sağlıklı ilerleyebilmesi için kritik öneme sahip.
Microsoft'un kuantum alanındaki kilit ismi Zulfi Alam ise bilim insanlarının şüpheci yaklaşımına kayıtsız kalmanın kendi stratejileri dahilinde olduğunu belirtiyor. O, bu araştırmaların ticari hassasiyeti nedeniyle tüm ayrıntılı verilerin kamuoyuna açık olmasının mümkün olmadığını savunuyor.
Dahası, yayımlanma süreçlerinin günümüzün hızına yetişemediği yönünde şikayetlerini dile getiriyor. Alam’a göre Nature gibi prestijli bir dergide yayınlanan makale bile, aslında iki yıl önceki çalışmaya dayanıyordu ve bu hızlı gelişen teknoloji dünyasında akademik inceleme süreci artık geçerliliğini yitirmiş durumda. O, 'Bugün bu tür makale işlerinin bayağı sıkıcı hale geldiği' yorumunu yapıyor.
Ancak bilim camiası bu savunmayı kabul etmiyor. Alam, çalışmasının doğruluğunu kanıtlamak yerine, bitmiş ve çalışan bir cihazla akademik toplumu ikna etmeyi tercih ettiğini belirtiyor. Şirketin hedefi net: 2029 yılına kadar işlevsel bir kuantum bilgisayar ortaya çıkarmak. Bu misyon uğruna geri bildirimleri yalnızca ilerleme yolunda hızını artırmak için kullandıklarını ifade ediyor.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
