Google, Meta ve TikTok, California eyaletinin 16 yaş altı çocuklara yönelik "bağımlılık yapıcı" özellikleri kısıtlayan yeni yasasına karşı ortak hukuki cephe oluşturdu. Üç teknoloji devi, Eylül ayında Vali Gavin Newsom tarafından imzalanan Dijital Çağ Güvencesi Yasası'na (AB 1709) karşı çarşamba günü ayrı ayrı davalar açtı. Şirketler, yasanın First Amendment (Birinci Değişiklik) kapsamındaki ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini ve federal yasalar tarafından geçersiz kılındığını savunuyor.
- Google, yasanın YouTube'un öneri sistemi ve otomatik oynatma gibi temel işlevlerini yasaklayacağını iddia ediyor.
- TikTok, "For You" akışının First Amendment koruması altında editoryal bir tercih olduğunu belirtiyor.
- Meta ise kişiselleştirilmiş akışların ve otomatik oynatmanın yasaklanmasının anayasal hakları ihlal ettiğini savunuyor.
Google: YouTube'un Öneri Sistemi Televizyonun Doğal Akışıdır
Google'ın hukuk ekibi, yasanın YouTube'un öneri algoritmasını ve otomatik oynatma özelliğini yasaklayacağını, oysa bu özelliklerin "televizyonun her zaman çalıştığı şekilde—bir program bittiğinde diğerinin başlaması" gibi işlediğini savundu. Şirket, yeni düzenlemenin Communications Decency Act'in 230. Bölümü tarafından geçersiz kılındığını ve hem YouTube'un hem de kullanıcılarının Birinci Değişiklik haklarını ihlal ettiğini öne sürdü.
Google'ın mahkemeye sunduğu belgede, "Bu hükümler, YouTube'un platformundaki üçüncü taraf içerikleri yenilik ve çeşitliliği teşvik etmek, farklı yaş gruplarındaki küçüklere yaşlarına uygun içerik sunmak gibi değer yüklü hedefleriyle uyumlu bir şekilde düzenleme ve sergileme hakkına yük getiriyor" ifadeleri yer aldı. Ayrıca, 16 yaş altı YouTube kullanıcılarının ilgi alanlarına, yaş gruplarına ve gelişimsel ihtiyaçlarına en uygun içeriklere erişme hakkının da ihlal edildiği belirtildi.
TikTok: For You Akışı Editoryal Bir Tercihtir
TikTok, açtığı davada, yasanın çocuklar için "For You" özelliğini yasaklayacağını, bunun ise Birinci Değişiklik tarafından korunan editoryal takdir yetkisi olduğunu vurguladı. Şirket, yeni yasanın 2024'te kabul edilen ve yine mahkemelik olan benzer bir yasadan daha ileri gittiğini, ebeveyn izni alınsa dahi bağımlılık yapıcı özelliklerin sunulmasını kısıtladığını kaydetti.
TikTok'un hukuk ekibi, "Yasa, TikTok'un 16 yaş altı kullanıcılara sunduğu özenle seçilmiş video derlemelerini yasaklayarak ve bu videoların nasıl sunulacağını dikte ederek Birinci Değişiklik'e doğrudan aykırı düşüyor" dedi. Şirket, gençleri koruma arzusunu paylaştığını ancak yasama organının seçtiği aşırı yöntemin anayasaya uygun olmadığını ekledi.
Meta: Kişiselleştirilmiş Akışlar Anayasal Korumada
Meta'nın hukuk ekibi ise yasanın küçüklere kişiselleştirilmiş akışları ve otomatik oynatmayı yasaklayacağını belirtti. Şirket, Yüksek Mahkeme içtihatlarına atıfta bulunarak, Facebook, Instagram ve Threads hizmetlerinde sunduğu üçüncü taraf içerik akışlarının Birinci Değişiklik koruması altında olduğunu savundu.
Yasa Ne Getiriyor ve Neden Tartışmalı?
AB 1709, 16 yaş altı kullanıcılar için bağımlılık yapıcı özellikleri yasaklayarak, ebeveyn izni olsa bile bu tür özelliklerin sunulmasını engelliyor. Yasa, platformların çocukların zihinsel sağlığını korumak amacıyla tasarlandı. Ancak teknoloji şirketleri, düzenlemenin ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve federal yasalarla çeliştiğini savunuyor.
| Şirket | Dava Gerekçesi | Etkilenen Özellik |
|---|---|---|
| Birinci Değişiklik ve 230. Bölüm ihlali | YouTube öneri sistemi ve otomatik oynatma | |
Türkiye'yi Nasıl Etkiler?
California'da yaşanan bu hukuki mücadele, dünya genelinde sosyal medya düzenlemelerine örnek teşkil edebilir. Türkiye'de benzer şekilde çocukların dijital güvenliği tartışılıyor; ancak henüz AB 1709 benzeri bir yasa bulunmuyor. Uzmanlar, ABD'deki davanın sonucunun küresel platformların politikalarını ve diğer ülkelerin düzenlemelerini etkileyebileceğini belirtiyor. Türkiye'de sosyal medya kullanım yaşı ve ebeveyn denetimi konusundaki tartışmalar sürerken, bu dava uluslararası alanda emsal oluşturabilir.
Davanın Geleceği Ne Olacak?
Üç şirketin ayrı ayrı açtığı davalar, California'nın çocukları çevrimiçi ortamda koruma çabaları ile teknoloji devlerinin anayasal hakları arasındaki dengeyi test edecek. Mahkeme, yasanın ifade özgürlüğünü ihlal edip etmediğine ve federal yasalarla çelişip çelişmediğine karar verecek. Bu dava, sosyal medya platformlarının sorumlulukları ve kullanıcı hakları konusunda önemli bir emsal teşkil edebilir.
