ABD'nin en zengin 400 ismini mercek altına alan Forbes 400 listesi, servet artışında yeni bir rekora sahne oldu. Liste üyelerinin toplam serveti son bir yılda 1,4 trilyon dolar artarak yüzde 21 yükseldi. Ancak bu olağanüstü servet birikimi, hayırseverlik tarafında aynı hızı yakalayamadı. Forbes'un yaşam boyu bağış verilerine göre, 400 milyarder hayatları boyunca hayır kuruluşlarına toplamda en az 366 milyar dolar aktardı. Bu rakam geçen yıla kıyasla 47 milyar dolarlık mutlak bir artışa işaret etse de, servisin yüzdesi olarak bakıldığında tablo ciddi biçimde geriledi.

Bağış oranı neden düşüyor?

Forbes'un hesaplamaları, milyarderlerin servetlerinin yalnızca yüzde 4,4'ünü hayır amaçlı bağışlara ayırdığını gösteriyor. Bu oran 2025'te yüzde 4,6, 2024'te ise yüzde 5 seviyesindeydi. Yani servetler katlanarak büyürken, bağışların toplam servete oranı istikrarlı biçimde eriyor. Forbes, bu eğilimi 2020'de bağış puanlamasına başladığından bu yana görülen en düşük cömertlik seviyesi olarak nitelendiriyor.

Forbes bağış puanı nasıl hesaplanıyor?

Forbes, her liste üyesine 1 ile 5 arasında değişen bir yaşam boyu bağış puanı veriyor. Puanlama, kişinin tahmini yaşam boyu bağışlarının 2026 net servetine eklenmesi ve ardından toplam bağışların bu yeni toplam tutara bölünmesiyle hesaplanıyor. 1 puan, kişinin net servetinin yüzde 1'inden azını bağışladığını gösterirken; 5 puan, servetinin yüzde 20'sini veya daha fazlasını hayır işlerine aktardığı anlamına geliyor. Bu yıl listenin yaklaşık yüzde 80'i 1 veya 2 puan aldı; yani servetlerinin yüzde 5'inden azını bağışladılar. Bu oran, Forbes'un puanlamaya başladığı 2020'den bu yana en yüksek düşük puanlı grup. Listenin yüzde 40'ından fazlası ise servetlerinin yüzde 1'inden azını bağışladı.

45 milyarder neden hiç bağış yapmıyor?

Forbes, Forbes 400 üyelerinden 45 kadarının ya hiç bağış yapmadığını ya da yok denecek kadar küçük bir tutar aktardığını tahmin ediyor. Bu isimlerin büyük bölümü, servetlerini vakıflarda tutmayı veya bağış taahhütlerini henüz hayata geçirmemeyi tercih ediyor. Forbes yalnızca ihtiyaç sahiplerine fiilen ulaştırılmış paraları hesaba katıyor. Vakıflarda kullanılmadan bekleyen milyonlarca, hatta milyarlarca dolar ile henüz dağıtılmamış gelecek bağış taahhütleri bu hesaplamaya dahil edilmiyor. ABD'de gelir idaresi, vakıfların her yıl yalnızca küçük bir bölümünü dağıtmasını zorunlu tutuyor; bu da milyarderlerin servetlerinin önemli bir kısmını vergiden muaf vakıflarda yıllarca bekletmesine olanak tanıyor.

Forbes verileri ne kadar güvenilir?

Forbes, rakamları kamuya açık bildirimlere sahip vakıflardan derledi. Ancak bu bildirimler çoğu zaman bir veya iki yıllık gecikmeyle yayımlanıyor. Bu nedenle bazı milyarderlerin gerçek bağış rakamları, açıklanan verilerden daha yüksek veya daha düşük olabiliyor. Yine de genel eğilim net: Servet rekorları kırılırken, hayırseverlik aynı ivmeyi yakalayamıyor. Forbes 400'ün bağış karnesi, ABD'nin en zenginleri ile toplum arasındaki servet paylaşımı tartışmasını yeniden alevlendirecek gibi görünüyor.

Türkiye'de durum ne?

Forbes 400 yalnızca ABD vatandaşlarını kapsadığı için Türkiye'den milyarderler bu listede yer almıyor. Ancak küresel ölçekte servet artışı ve bağış oranlarındaki düşüş eğilimi, Türkiye'deki iş insanları ve vakıflar için de bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye'deki hayırseverlik faaliyetleri ise daha çok aile vakıfları ve eğitim, sağlık alanındaki bağışlarla öne çıkıyor.