Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan 22 Ekim tarihli ve 11919 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nda milyonlarca yolcuyu doğrudan ilgilendiren bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Karara göre Cumhuriyet Bayramı günü beş raylı sistem hattı ücretsiz hizmet verecek. Düzenleme, bayram kutlamalarına katılmak isteyen vatandaşların ulaşım maliyetini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
- 29 Ekim günü Marmaray, Başkentray, İZBAN, Sirkeci-Kazlıçeşme hattı ve Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Halkalı Metro Hattı ücretsiz olacak.
- Ücretsiz ulaşım, 4736 sayılı Kanun'un 1'inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muafiyet tanınarak uygulanacak.
- Karar, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasıyla 22 Ekim tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Hangi hatlar ücretsiz hizmet verecek?
Karar kapsamında ücretsiz yolculuk yapılabilecek hatlar, Türkiye'nin en yoğun kullanılan raylı sistem güzergâhları arasında yer alıyor. Marmaray, İstanbul'un Asya ve Avrupa yakalarını Boğaz'ın altından birbirine bağlarken Gebze'den Halkalı'ya uzanan geniş bir koridorda hizmet veriyor. Başkentray ise Ankara'da Sincan ile Kayaş arasındaki banliyö trafiğinin bel kemiğini oluşturuyor. İzmir'in toplu taşıma omurgası olan İZBAN da ücretsiz uygulamaya dahil edilen hatlar arasında.
İstanbul özelinde iki ayrı güzergâh daha listede bulunuyor. Sirkeci-Kazlıçeşme Raylı Sistem Hattı, tarihi yarımada ile kıyı şeridini birleştiren kısa ama yoğun kullanılan bir güzergâh. Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Halkalı Metro Hattı ise şehir merkezinden havalimanına ulaşımı doğrudan etkileyen, son dönemde kademeli olarak devreye alınan kritik bir bağlantı olarak öne çıkıyor.
Ücretsiz ulaşımın yasal dayanağı ne?
Kararın teknik ayrıntısı, 8 Ocak 2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanun'un 1'inci maddesinin birinci fıkrasında yatıyor. Söz konusu hüküm, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden ücretsiz yararlanmayı sınırlayan genel çerçeveyi belirliyor. Cumhurbaşkanı Kararı ile bu hükümden muafiyet tanınarak, belirlenen hatlarda bayram günü boyunca bilet ücreti alınmamasının önü açılıyor. Yani uygulama, keyfi bir indirim değil, mevzuatta tanımlı bir istisna mekanizması üzerinden yürütülüyor.
Yolcular için pratikte ne değişiyor?
Ücretsiz uygulama, bayram günü şehir içi ve şehirler arası hareketliliğin artması beklenen saatlerde raylı sistemlere talebi yukarı çekecek. Özellikle Marmaray ve İZBAN gibi günlük yolcu sayısı yüz binlerle ifade edilen hatlarda, turnikelerden geçişte ücret alınmaması istasyon girişlerinde yoğunluk oluşturabilir. Yolcuların kalabalık saatleri göz önünde bulundurarak seyahat planlaması yapması, bayram programına katılım açısından pratik bir avantaj sağlayacak.
Havalimanı metrosunun da kapsama alınması, 29 Ekim'de İstanbul'a gelen veya şehirden ayrılan yolcular için ayrı bir önem taşıyor. Normal koşullarda havalimanı bağlantılarında uygulanan özel tarifeler düşünüldüğünde, bu hattın ücretsiz olması bayram günü seyahat edenler için somut bir tasarruf anlamına geliyor.
Türkiye genelinde başka hatlar var mı?
Kararda sayılan hatlar, ağırlıklı olarak İstanbul, Ankara ve İzmir'deki banliyö ve metro güzergâhlarını kapsıyor. Diğer şehirlerdeki belediye işletmesindeki metro ve tramvay hatlarına ilişkin ayrı bir ücretsizlik hükmü kararda yer almıyor. Bu nedenle vatandaşların, bulundukları şehirdeki işletmecinin bayram gününe özel duyurularını ayrıca takip etmesi gerekiyor.
Karar ne zaman ve nasıl yürürlüğe girdi?
Düzenleme, 22 Ekim tarihli ve 11919 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı olarak yayımlandı ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı günü uygulanacak. Ücretsiz yolculuk hakkı, kararda belirtilen tarihle sınırlı; bayram sonrasında hatlarda normal tarife geçerli olacak. Yolcuların ücretsiz uygulamadan yararlanırken kart veya bilet işlemlerine ilişkin istasyonlardaki yönlendirmeleri takip etmesi, olası kafa karışıklığının önüne geçecek.