ABD'nin New Mexico eyaletinde bir mahkeme, Meta'nın Facebook kullanıcılarını gizlilik konusunda yanılttığı gerekçesiyle şirkete 25 milyar dolar tutarında hukuk cezası ödemesine hükmetti. Eyalet Bölge Mahkemesi Yargıcı Francis J. Mathew'in çarşamba günü açıkladığı karar, Cambridge Analytica skandalı çerçevesinde Facebook'a karşı açılan ve emsal niteliği taşıyan davada verildi. Karar, teknoloji devine bugüne kadar kesilen en büyük ceza olarak kayıtlara geçti.
- New Mexico mahkemesi Meta'ya 25 milyar dolar ceza kesti
- Jüri, 43 milyondan fazla tüketici koruma ihlali tespit etti
- Meta kararı temyize taşıyacağını ve kazanacağını açıkladı
Kararın arkasında hangi dava var?
Söz konusu hüküm, Eylül ayında görülen ve jürinin Meta'yı New Mexico tüketici koruma yasalarını 43 milyondan fazla kez ihlal etmekten sorumlu tuttuğu hukuk davasının ardından geldi. Şirket, New Mexico'daki Facebook kullanıcılarına verilerine kimin erişebildiği konusunda yalan söylemekle suçlandı. Dava, siyasi danışmanlık firması Cambridge Analytica'nın 2016 seçim döneminde hedefli siyasi reklamlar üretmek için Facebook verilerini kullanmasının ortaya çıkmasının ardından açılmıştı.
Yargıç Mathew, kararında Facebook'un kullanıcılara verilerini kendilerinin kontrol ettiği vaadinde bulunduğunu, ancak bunun doğru olmadığını vurguladı. Mathew, şirketin yıllar boyunca sistematik biçimde kamuoyuna yaydığı bu yanlış beyanların Facebook'un temel iş pratiklerinin merkezinde yer aldığını belirtti. Mahkeme, ihlallerin tek seferlik bir hata değil, iş modelinin ayrılmaz bir parçası olduğu değerlendirmesini yaptı.
Meta cezaya nasıl yanıt verdi?
Meta'nın hukuk işlerinden sorumlu yetkilisi C. J. Mahoney, karara sert tepki gösterdi. Mahoney, bu hükmün ve eyalet başsavcısının yaptırım yaklaşımının New Mexico'da ticaret yapmayı neredeyse imkânsız hale getirdiğini savundu. Davanın özünde insanların çevrimiçi ne söyleyebileceğine dair yeni kurallar dayatmak için konuşmaya vergi koymayı amaçladığını öne süren Mahoney, temyizde kazanacaklarına inandıklarını ifade etti.
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez ise kararın ardından düzenlediği basın toplantısında hükmün Silicon Valley'e net bir mesaj olduğunu söyledi. Torrez, bu yargının teknoloji şirketlerine kullanıcı verileri konusunda hesap verebilirlik konusunda açık bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti.
Daha önce hangi cezalar verilmişti?
Meta, Cambridge Analytica skandalı nedeniyle daha önce ABD Federal Ticaret Komisyonu tarafından 2019 yılında 5 milyar dolar ceza ödemeye mahkûm edilmişti. Yeni karar, bu tutarın beş katına yakın bir yaptırım anlamına geliyor ve eyalet düzeyinde verilen en yüksek ceza olarak dikkat çekiyor.
| Karar | Merci | Yıl | Tutar |
|---|
| FTC cezası | ABD Federal Ticaret Komisyonu | 2019 | 5 milyar dolar |
| New Mexico kararı | Eyalet Bölge Mahkemesi | Güncel | 25 milyar dolar |
Türkiye'yi nasıl etkiler?
Karar, ABD eyalet mahkemesi düzeyinde alındığı için doğrudan Türkiye'deki kullanıcıları kapsamıyor. Ancak Meta'nın küresel gizlilik politikaları ve veri işleme pratikleri, benzer davaların diğer ülkelerde de açılmasına zemin hazırlayabilir. Türkiye'de Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında Meta'ya yönelik idari para cezaları geçmişte gündeme gelmişti; bu rekor cezanın küresel düzenleyiciler üzerinde caydırıcı bir emsal oluşturması bekleniyor.
Temyiz süreci ne anlama geliyor?
Meta'nın kararı temyize taşıyacağını açıklaması, 25 milyar dolarlık cezanın kesinleşmesinin zaman alacağını gösteriyor. Hukuk uzmanları, temyiz sürecinin aylar hatta yıllar sürebileceğini ve nihai tutarın değişebileceğini değerlendiriyor. Yine de karar, veri gizliliği ihlallerinde eyalet yasalarının ne denli ağır yaptırımlar doğurabileceğini göstermesi açısından dönüm noktası olarak nitelendiriliyor.