Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yapı denetim kuruluşlarının elektronik ortamda belirlenmesine ilişkin tebliğde önemli bir değişikliğe gitti. Resmi olarak yayımlanan düzenleme, özellikle Antalya, Kocaeli ve Balıkesir'de faaliyet gösteren yapı denetim şirketlerinin görevlendirileceği bölgeleri yeniden tanımlıyor. Yeni tebliğ, yapı denetim süreçlerinde şeffaflığı artırmayı ve kuruluşların bölge dışı görevlendirmelerde daha esnek hareket edebilmesini amaçlıyor.

Hangi illerde ve nasıl bir bölge yapısı oluşturuldu?

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici ayağı, Kocaeli ve Balıkesir'de uygulanacak çoklu bölge sistemi. Kocaeli'de Başiskele, Derince, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel ve Kartepe birinci bölgeyi oluştururken; Çayırova, Darıca, Dilovası, Gebze ve Körfez ikinci bölge olarak belirlendi. Bu ayrım, ilin sanayi ve yerleşim yoğunluğu dikkate alınarak yapılmış gibi görünüyor.

Balıkesir'de ise üç ayrı bölge tanımlandı. Ayvalık, Burhaniye, Edremit, Gömeç ve Havran birinci bölgede; Altıeylül, Karesi, Balya, Bigadiç, Dursunbey, Kepsut, Savaştepe, Sındırgı, Susurluk ve İvrindi ikinci bölgede; Bandırma, Erdek, Gönen, Manyas ve Marmara ise üçüncü bölgede yer alacak. Bu geniş bölge çeşitliliği, Balıkesir'in coğrafi ve idari yapısının yapı denetim hizmetlerine etkisini yansıtıyor.

Antalya'da alt bölge uygulaması nasıl işleyecek?

Antalya, yeni tebliğde iki ana bölge ve bu bölgelere bağlı alt kısımlarla farklı bir modelle ele alındı. Kaş, Demre, Finike, Elmalı, Kumluca, Kemer ve Korkuteli birinci bölgenin A kısmını oluştururken; Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Muratpaşa ve Aksu B kısmını meydana getiriyor. Serik, Manavgat, İbradı, Akseki, Gündoğmuş, Alanya ve Gazipaşa ise ikinci bölgede konumlandırıldı. Bu yapı, Antalya gibi geniş yüzölçümüne sahip bir metropolde denetim hizmetlerinin daha dengeli dağıtılmasını hedefliyor.

Yapı denetim kuruluşları bölge dışı görevlendirmeden nasıl muaf olacak?

Tebliğin getirdiği en önemli yeniliklerden biri, yapı denetim şirketlerinin merkezlerinin bulunduğu bölge dışında görev almak istememeleri halinde Bakanlığa dilekçeyle başvurabilmesine olanak tanınması. Başvurular, Bakanlık tarafından en geç 7 iş günü içinde sonuçlandırılacak. Tebliğde belirtilen istisnai durumlar dışında, başvurusu uygun bulunan kuruluşlara tercih etmedikleri bölgelerden görevlendirme yapılmayacak. Bu düzenleme, kuruluşların operasyonel yükünü azaltmayı ve hizmet kalitesini artırmayı amaçlıyor.

Yeni düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?

Tebliğde yapılan değişiklikler, yayım tarihinden bir ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süreçte yapı denetim kuruluşlarının yeni bölge yapısına uyum sağlaması ve olası başvurularını planlaması bekleniyor. Düzenlemenin, özellikle deprem riski yüksek bölgelerde denetim süreçlerinin daha etkin işlemesine katkı sunması öngörülüyor.

Türkiye genelinde bir etki bekleniyor mu?

Şimdilik düzenleme yalnızca Antalya, Kocaeli ve Balıkesir'i kapsıyor. Ancak sektör temsilcileri, bu modelin ilerleyen dönemde diğer illere de yayılabileceğini değerlendiriyor. Yapı denetim firmalarının merkez dışı görevlendirmelerde yaşadığı zorluklar göz önüne alındığında, yeni tebliğin sektördeki iş yükü dağılımını ve rekabet koşullarını yeniden şekillendirmesi bekleniyor. Bakanlığın, elektronik ortamda belirleme sürecini daha da dijitalleştirerek şeffaflığı artırması öngörülüyor.