Tarihe dönüp bakıldığında, eski işletim sistemlerinin teknik detayları çoğu zaman merak konusu oluyor. Özellikle Windows 95 gibi bir platformda kritik sistem dosyalarının nasıl korunduğu ve hatalı programlar tarafından bozulmadan nasıl kurtarıldığı önemli bir konu olmuştur. Microsoft mühendislerinden ve Windows tarihindeki uzmanlardan Raymond Chen, bu sistemin arıza tespit mekanizmasının aslında ne kadar basit ama etkili olduğunu ortaya koydu.
Windows 95'te yapılan bu güvenlik kontrolü, modern yazılımlardaki sofistike süreçler yerine oldukça pratik bir yöntem üzerine kuruluydu. İşletim sistemi, yükleyici (setup) programların çalışıp çalışmadığını belirlemek için doğrudan yürütülebilir dosyaların ismine bakıyordu. Adı içerisinde 'setup', 'install' veya kısaltmaları olan 'inst' gibi belirli kelimelerden herhangi birini barındıran bir dosya tespit edildiğinde, Windows bu programın bir kurulum aracı olduğu sonucuna varıyor.
Bu basit adıma dayanan bu heuristik (kural tabanlı deneme), işletim sisteminin devreye soktuğu onarım rutininin tetikleyicisiydi. Kurulum dosyaları ne yazık ki bazen sisteme zarar verebiliyor veya güncel sürümleri silip eski ve hatalı versiyonlarıyla değiştirebiliyordu. Windows 95, kurulum programının bu tür sistem dosya hasarlarını giderip gidermediğini kontrol etmek için kendi mekanizmasını devreye sokuyordu.
Raymond Chen'in incelediği verilere göre, işletim sistemi yalnızca tek bir kelime bazlı bir eşleştirme yapmıyordu. Liste içinde altı farklı terim bulunuyor: setup, install, inst, imposta, ayarla ve felrak gibi. Bu terimleri Windows 95, programın adında arayarak kurulum aracı olup olmadığını anlıyordu. Chen, 'install' kelimesinin bir gereksizlik olduğunu belirterek, çünkü bu kelime zaten daha kısa olan 'inst' içinde mevcut; ancak eski isimleri yakalamak amacıyla eklenmiş olabileceğini tahmin etti.
Eğer programın adı belirlenen listelerden hiçbirini içermiyorsa, işletim sistemi ikinci ve tamamlayıcı bir kontrole başvuruyordu. Bu aşamada, yürütülebilir dosyanın yolunda 'Setup' kelimesinin geçip geçmediği kontrol ediliyordu. Ayrıca multimedya sürücüleri gibi programlar INF dosyaları aracılığıyla yüklendiğinde ayrı bir canlı kontroller de yapılıyordu; bu ek kontrol, bu tür sürücülerin sistemin kritik DLL dosyalarını sık sık üzerine yazdığı için hayati önem taşıyordu.
Windows 95 dönemindeki kurulum programlarının en büyük sorunu, Microsoft'un belirlediği 'daha yeni dosya önceki dosyayı değiştirmemeli' ilkesini hiçe saymasıydı. Örneğin, sistemdeki güncel Windows 95 ortak DLL sürümlerinin üzerine eski bir Windows 3.1 kopyası silindiğinde, o dosyalara bağımlı çalışan her program çökmeye mahkumdu. Bu tür geri dönme (downgrade) durumları sık yaşanıyordu.
Harekete geçen işletim sistemi bu sorunu önlemek için akıllı bir güvenlik ağı kurmuştu. Yaygın olarak bozulabilecek kritik sistem dosyalarının yedeği gizli bir C:\Windows\SYSBCKUP klasöründe tutuluyordu. Windows, kurulum programlarının işini bitirmesine izin veriyor, ardından kendi kontrolünü gerçekleştiriyor ve kurulum sırasında eski sürümlere düşürülen (downgrade edilen) dosyaları doğru ve güncel versiyonlarıyla geri yüklemeyi sağlıyordu.
Windows 95'te bu dosya denetimlerinin çoğu, kurulur kurulmaz hemen aktif değildi. Genellikle bir sonraki yeniden başlatma (boot) sırasında çalıştırılırdı. Bunun nedeni, bazı kurulum araçlarının sisteme kurulu olan dosyaları değiştirirken kullanıma geçmesi ve işini bitirememesidir; bu durumda kendilerini MS-DOS ortamına geri düşürüp dosya değiştirmeyi gerçekleştirdikten sonra Windows'u yeniden başlatmaları gerekiyordu.
Windows 2000 ile Microsoft, isimlendirme üzerinden çalışan dosyayı tespit etme yaklaşımını tamamen terk etti ve daha bütüncül bir yöntem olan Windows Dosya Koruması'na geçti. Bu yeni sistem, dosya değişikliği bildirimleri için Winlogon üzerinden kayıt tutuyor ve korunan dosyaları sistem önbelleğinden geri alıyordu. Daha sonra Windows ME ile benzer bir Sistem Dosyası Koruması sunuldu. Vista sonrası ise bu özellik Windows Kaynak Koruması olarak daha da gelişti.
Bugün Windows 11 kullanıcılarının hala kullandığı sfc /scannow komutu, aslında doğrudan bu 1995 tarihli dosya ismine bakarak harekete geçen mekanizmanın modern ve basitleştirilmiş bir halidir. Yani güncel onarım araçlarımız bile köklerinde o 'setup' kelimesine dayanan tarihi basit bir mantığından beslenmektedir.
Topluluk yargısını şekillendirmek için fikrini tek bir sinyalle belirt.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
