Ukrayna'nın başkenti Kyiv merkezli mühendislik firması CODE380, cephe hattında oyunun kurallarını değiştirebilecek bir cihaz geliştirdi. D·Vision SDR adı verilen drone dedektörü, yalnızca yaklaşan bir Rus dronunu tespit etmekle kalmıyor; aynı zamanda dronun kendi video bağlantısına kilitlenerek operatöre hava aracının o anda neyi filme aldığını canlı olarak gösteriyor. Bu yetenek, geleneksel analog alıcılarla çalışan mevcut cephe dedektörlerinden temel bir farkla ayrılıyor: yazılım tanımlı radyo (SDR) mimarisi.

Yazılım tanımlı radyo neden bu kadar önemli?

Cephe hattında kullanılan dedektörlerin büyük bölümü, dronların video ve kontrol için kullandığı bantlara ayarlanmış analog alıcılara dayanıyor. D·Vision SDR ise farklı bir yol izliyor. Yazılım tanımlı radyo, radyo spektrumunun bir dilimini dijitalleştirip yazılım üzerinde işliyor. Bu sayede tek bir platform, yeni donanıma geçmeden kod aracılığıyla yeniden ayarlanabiliyor ve yeni tehditlere göre eğitilebiliyor. CODE380 ekibine göre cihaz, 500 ila 8.700 MHz aralığında tarama yaparak bir dronu ele veren sinyal imzalarını arıyor ve bu aralığın tamamını kör nokta olmadan kapsıyor. Geliştiriciler, rakip dedektörlere kıyasla daha yüksek hassasiyet sunduklarını belirtiyor.

Bu yaklaşımın asıl avantajı, Rus dronları frekans değiştirdiğinde ortaya çıkıyor. Böyle bir durumda çözüm, alıcıyı yeniden tasarlamak değil, bir yazılım güncellemesi yayınlamak oluyor. Karşı dron mühendisliğinde SDR platformlarının yıllardır tercih edilmesinin nedeni de bu esneklik. 2022'de Sensors dergisinde yayımlanan bir araştırma, SDR tabanlı radyo frekansı tespitini küçük dronları saptamanın en uyarlanabilir yollarından biri olarak tanımlamıştı; çünkü sinyal işleme, tehdit değiştikçe yeniden yazılabiliyor.

CODE380 kim ve cihaz ne kadar test edildi?

CODE380, kağıt üzerinde yeni ama pratikte deneyimli bir ekip. Kyiv merkezli firmanın yalnızca yaklaşık üç ay önce kurulduğu, ancak dedektör üzerindeki çalışmaların yaklaşık bir buçuk yıl önce başladığı belirtiliyor. Bu da ürünün sahaya çıkmadan önce uzun bir Ar-Ge sürecinden geçtiğini gösteriyor. D·Vision SDR, Ukraynalı askeri personelle saha testlerinden geçti ve cihazın yaklaşık iki ayda bir yazılım güncellemesi aldığı ifade ediliyor. Bu güncelleme ritmi, cephedeki elektronik harp ortamının ne kadar hızlı değiştiğini de gözler önüne seriyor.

Fiber optik dronlar da işin içinde mi?

Haberde dikkat çeken bir diğer nokta, fiber optik kablolu dronların da bu ekosistemde yer alması. Fiber optik dronlar, radyo frekansı yaymadıkları için geleneksel RF dedektörleri tarafından tespit edilemiyor. Bu nedenle CODE380'in geliştirdiği çözümün yalnızca sinyal dinlemeye değil, aynı zamanda akustik algılamaya da yöneldiği belirtiliyor. İddiaya göre yeni fiber optik dronlar, 30 metre mesafeye kadar düşman askerlerinin sesini duyabiliyor. Bu, elektronik harp ve fiziksel gözetlemenin iç içe geçtiği yeni bir cephe gerçekliğine işaret ediyor.

Türkiye için ne anlama geliyor?

D·Vision SDR, şu an için Ukrayna ordusunun ihtiyaçlarına yönelik geliştirilmiş bir çözüm. Cihazın uluslararası pazara sunulup sunulmayacağı veya Türkiye'de satışa çıkıp çıkmayacağı henüz bilinmiyor. Türkiye'de savunma sanayii firmaları da benzer karşı dron sistemleri üzerinde çalışıyor; ancak SDR tabanlı, sinyali canlı videoya çeviren taşınabilir bir dedektörün sivil veya askeri pazarda ayrı bir yeri olabilir. Fiyatlandırma ve ihracat durumu netleşmediği için Türkiye fiyatı hakkında şimdilik bir bilgi bulunmuyor.

Teknik özellikler tablosu

D·Vision SDR, karşı dron teknolojisinde yazılımın donanımdan daha hızlı evrilebildiğini gösteren çarpıcı bir örnek. Cephede frekanslar sürekli değişirken, bir kutunun yazılım güncellemesiyle yeni tehditlere ayak uydurabilmesi, geleceğin elektronik harp stratejilerine dair önemli ipuçları veriyor.