ABD Başkanı Donald Trump, Rus hükümetine ve devlet şirketlerine yaptırım uygulanmasını, ayrıca Rusya'dan enerji ithal eden ülkelere tarife getirilmesini öngören yasa tasarısının yürürlüğe girmesine yalnızca iki gün kala kritik bir hamle yaptı. Beyaz Saray'ın internet sitesinden yapılan açıklamaya göre Trump, söz konusu yaptırımların askıya alınmasını öngören kararnameyi imzaladı ve gerekçe olarak ülkenin ulusal çıkarlarını gösterdi.
Zamanlama, kararın ağırlığını ortaya koyuyor. Trump, 18 Eylül'de Rus hükümetine ve devlet şirketlerine yaptırım uygulanmasını, bunun yanı sıra Rusya'dan enerji ithal eden ülkelere tarife getirilmesini öngören yasa tasarısını imzalamıştı. Ancak Beyaz Saray'dan gelen son açıklama, bu yasanın öngördüğü yaptırımların devreye girmesine iki gün kala alınan bir fren kararına işaret ediyor. Trump yönetimi, yürürlüğe girmek üzere olan düzenlemeleri askıya alarak Kongre'nin iradesi ile Beyaz Saray'ın enerji ve dış politika öncelikleri arasında açık bir gerilim yarattı.
Kararnamenin arkasındaki en somut gerekçe, 9 Ekim'de kamuoyuna duyurulan enerji anlaşması. Trump, küresel akaryakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya ile yüz binlerce ton dizel tedariki konusunda anlaştıklarını ve karşılığında yaptırımları geçici olarak askıya aldıklarını açıklamıştı. Bu ifade, yaptırım rejiminin bir dış politika aracı olarak değil, doğrudan bir pazarlık kozu olarak kullanıldığını gösteriyor. Dizel tedariki, ABD iç piyasasında akaryakıt fiyatları üzerinde baskı oluşturan bir kalem olduğu için anlaşmanın ekonomik boyutu da kararın gerekçeleri arasında öne çıkıyor.
Trump'ın bu açıklaması, ABD Kongresi'nin Başkana Rus petrolü veya doğalgazının en büyük ithalatçılarına önemli gümrük vergileri uygulaması talimatı veren yasayı geçirmesinden yalnızca birkaç hafta sonra geldi. Kongre, yaptırım ve tarife mekanizmasını bağlayıcı bir çerçeveye oturtmak isterken, Beyaz Saray ulusal çıkar gerekçesiyle bu çerçeveyi esnetme yolunu seçti. Bu durum, yasama organının belirlediği yaptırım mimarisinin yürütme tarafından ne ölçüde askıya alınabileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Aşağıdaki tablo, sürecin kilit tarihlerini ve her adımın niteliğini özetliyor.
| Tarih | Adım | Niteliği |
|---|---|---|
| 18 Eylül | Trump, Rusya yaptırımları ve enerji ithal eden ülkelere tarife öngören yasa tasarısını imzaladı | Yasanın onaylanması |
| 9 Ekim | Rusya ile yüz binlerce ton dizel tedariki anlaşması, yaptırımların geçici askıya alınması | Enerji karşılığı esnetme |
| Yürürlükten iki gün önce | Yaptırımların askıya alınmasını öngören kararname imzalandı | Ulusal çıkar gerekçeli fren |
Rusya'dan enerji ithal eden ülkelere tarife öngören düzenlemenin askıya alınması, enerji ithalatçısı konumundaki ekonomiler için kısa vadede ek maliyet baskısını erteliyor. Türkiye özelinde kaynak metinde doğrudan bir fiyat veya tarife oranı yer almıyor; dolayısıyla etkinin büyüklüğü, askıya alma süresinin ne kadar süreceğine ve Kongre'nin atacağı olası adımlara bağlı. Kararnamenin kalıcı mı yoksa dizel anlaşmasıyla sınırlı geçici bir esnetme mi olduğu ise henüz netleşmiş değil.
Trump'ın imzaladığı kararname, yaptırım yasasının uygulanmasını fiilen durduruyor ancak Kongre'nin bu freni geri alma yönünde adım atıp atmayacağı belirsizliğini koruyor. Enerji fiyatları üzerinden yürütülen pazarlık ile yasama organının bağlayıcı yaptırım talebi arasındaki denge, önümüzdeki günlerde ABD'nin Rusya politikasının yönünü belirleyecek temel başlık olarak öne çıkıyor.
Trump yönetiminin baş sözcüsü Katie Zacharia, ilk basın toplantısındaki gafları ve avukatlık sınavını geçemediğinin ortaya çıkması üzerine göreve başladıktan beş gün sonra görevden alındı.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
