Binlerce yıl öncesine ait doğal olayları kayıt altına almak modern bilimin en zorlu görevlerinden biridir. Tarihin en büyük volkanik patlaması olarak anılan Toba olayı, Sumatra'da yaklaşık yedi bin dört yüz yıl önce gerçekleşti. Bu devasa felaket, küresel iklimi ve canlıların gelişimini derinlemesine etkilediği tahmin ediliyor.
Toba'nın yarattığı kataklı yıkım miktarı 1991 yılında Pinatubo volkanında yaşanandan yaklaşık bin kata kadar daha fazla olarak hesaplanıyor. Bu salınım sırasında kaldera içinde kısa bir süre içerisinde meydana gelen muazzam magma boşaltımı, dünyanın bu dönemdeki jeolojik tarihinin önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Bu gibi çok eski olayların etkilerini tespit etmek için bilim insanları zorlu araştırmalara girişiyor. Johannes Gutenberg Üniversitesi'nde görev yapan Jinheum Park ve ekibi, Toba felaketinin ipuçlarını Kenya ile Tanzanya arasındaki sınırdaki Lake Chala adlı küçük bir krater gölünün derinliklerindeki çamurlarda aramaya başladılar. Bu çalışma, antik çevresel değişimleri anlamak için kritik önem taşıyor.
Volkanların atmosfere karbondioksit salması ve güneşe ulaşan ışığı engelleyen ince sis tabakaları oluşturması küresel iklim üzerindeki etkileri biliyor. Ancak bu trend, patlamanın belirli bir büyüklüğe ulaştığı durumlarda tahmin edilen yoğunlukta bozulabiliyor.
Toba'nın potansiyel kükürt çıkış miktarlarına yönelik yapılan simülasyonlarda büyük bir çeşitlilik gözlemlendi. Bilimsel modellerde, bu felaket ya neredeyse küresel çapta neslin tükenmesine yol açan boyutta hesaplanıyor ya da erken dönem insan ataları için sadece hafif bir rahatsızlıktan ibaret görülüyordu; kullanılan verilerin ve varsayımların hassasiyetine göre sonuçlar dramatik şekilde değişebiliyordu.
Bilimciler, bu tür tarihi volkanik olayların faydalı bir kaynak olup olmadığına karar verebilmek adına okyanuslar ve göl tabanlarındaki tortul katmanlarını detaylıca incelemeye başladılar. Ancak deniz veya göl dibine çöken organik malzemeler zamanla karıştığı için, bu tür çalışmalar çok karmaşık süreçler gerektiriyor.
Ekibin standart tortul çekirdek incelemeleri sırasında dikkatleri Kenya'nın Kilimanjaro dağının eteklerinde bulunan ve geçmişte bir zamanlar saate dönüştüğünü iddia eden Lake Chala'ya çevrildi. Lake Chala, sarp krater formundaki küçük bir göl olup taban suyu beslenmesiyle varlığını sürdürüyor.
Bu gölün özel yapısı onu eşsiz bir iklim arşivine dönüştürüyor. Derin sularının tam olarak dönmemesi ve akıntı içermemesi, suyun dibindeki ortamı oksijensiz bırakıyor. Bu durum, zamanın durduğu denebilecek kadar korunmuş çevresel kayıtlar sunuyor.
Gölde birikip çöken sedimentler varv adı verilen yıllık çift katmanlı yapılar oluşturur. Bu yapıların üst tabakası genellikle diatom denen silika iskeletli alglerin yarattığı açık renkli ince malzemeden oluşurken, alttaki koyu renkli kısım ise toprak ve kilden meydana gelir. Tıpkı bir ağacın halkaları gibi her bir katman farklı iklim koşullarını simgeleyebilir.
Bu eşsiz jeolojik kayıt sistemi sayesinde bilim insanları Lake Chala'yı kullanarak 2,6 milyon yıl öncesine ait büyük volkanik patlamaların etkilerini ve küresel atmosferdeki değişiklikleri titizlikle incelemeye devam ediyor.
Çin, Jiangsu eyaletinde 600 MW gücünde ve 2,4 GWh kapasiteli basınçlı hava enerji depolama tesisini devreye aldı.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
