Busan Uluslararası Film Festivali kapsamında düzenlenen Asya İçerik ve Film Pazarı'nda (ACFM) beş Asya ülkesinden bağımsız yapımcılar bir araya gelerek Asya Yapımcılar Birliği'ni (Asian Producers Alliance - APA) kurdu. Güney Kore, Endonezya, Filipinler, Hong Kong ve Tayvan'dan gelen yapımcı birlikleri, sınır ötesi ortak yapımları teşvik etmek ve yaratıcıların haklarını daha güçlü korumak amacıyla güçlerini birleştirdi.

Neden şimdi ve neden Asya?

Kuruluş bildirgesini okuyan Squid Game yapımcısı Kim Ji-yeon, Kore Yapımcılar Birliği (PGK) yönetim kurulu üyesi olarak sahnedeydi. "Yıllardır kendi pazarlarımızda, kendi dillerimizde aynı değişimlerle tek başımıza yüzleştik. Bugün bunlarla birlikte yüzleşmeyi seçiyoruz" diyen Kim, "Asya genelinde ortak yapımı ilerleteceğiz, böylece hikayelerimiz birlikte üretilecek ve daha uzağa gidecek" ifadelerini kullandı.

Birliğin üyeleri arasında Kore Yapımcılar Birliği (PGK), Endonezya Film Yapımcıları Birliği (APROFI), Filipinler Bağımsız Yapımcılar Grubu (PIPG), Hong Kong Film Prodüksiyon Yöneticileri Birliği (HKMPEA) ve Tayvan Yapımcılar Birliği (TPA) yer alıyor. Oluşum, yalnızca bağımsız yapımcılardan oluşuyor; hiçbir stüdyo, holding veya devlet kurumu bulunmuyor. PGK ve APROFI'nin öncülük ettiği birlik, beş kuruluşun çevrimiçi onayıyla resmen kuruldu.

Hangi panelde duyuruldu?

Duyuru, PGK'nın ACFM Producers Hub'da ev sahipliği yaptığı "Asya Sinemasını Güçlendirmek: Dayanışma ve Yaratıcı İttifak" seminerinin kapanışında geldi. PGK Uluslararası Komite direktörü Han Jin'in moderatörlüğündeki panelde, Endonezya'dan KawanKawan Media'dan Yulia Evina Bhara, Kore'den Sidus CEO'su Rhee Handae, Tokyo merkezli Knockonwood'dan Yamaguchi Shin ve Filipinler'den Epicmedia Productions kurucu ortağı ve COO'su Bianca Balbuena bir araya geldi. Panelde, streaming ve kısa içeriklerle sarsılan sektörde ortak yapımın geleceği tartışıldı.

Yamaguchi Shin, tartışmanın yönünü net bir şekilde çizdi: "Küresel düşünün." Her pazarın kendi gerçekleriyle yüzleştiğini belirten Yamaguchi, uluslararası ortak yapımın sektörün kaçınılmaz bir parçası haline geldiğini vurguladı.

Panelistlerin deneyimleri neler gösteriyor?

Panelistlerin kariyerleri bu değişimi zaten yansıtıyor. Yamaguchi, yirmi yılı aşkın süredir Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'da uluslararası ortak yapımlar yapılandırıyor. Rhee Handae, Sidus'un Kore-Vietnam ortak yapımlarını yönetiyor; bu projeler arasında yönetmen Phan Gia Nhat Linh ile kurulan ortak girişim de var. Yulia Evina Bhara'nın yapımcılığını üstlendiği filmler arasında Cannes ödüllü "Tiger Stripes" ve Venedik ödüllü "Autobiography" bulunuyor. Bianca Balbuena ise Sundance, Venedik, Cannes gibi büyük festivallerde gösterilen filmlere imza attı.

Türkiye'de durum ne?

Asya Yapımcılar Birliği şu an için yalnızca Asya bölgesindeki bağımsız yapımcıları kapsıyor. Türkiye'den herhangi bir yapımcı birliği henüz bu oluşuma dahil değil. Ancak sınır ötesi ortak yapım ve telif hakları konusundaki bu girişim, küresel sinema endüstrisi için örnek teşkil ediyor. Türkiye'deki bağımsız yapımcıların da benzer bir dayanışma ağı kurup kurmayacağı merak konusu.

Bu birlik neyi değiştirecek?

APA, Asya'da bağımsız yapımcıların sesini daha güçlü duyurmayı ve ortak yapımların önündeki engelleri kaldırmayı hedefliyor. Özellikle streaming platformlarının hakimiyeti ve kısa içerik formatlarının yükselişi karşısında, yaratıcıların telif haklarının korunması birliğin öncelikli gündem maddeleri arasında. Beş farklı ülkeden gelen yapımcılar, ortak projeler geliştirerek Asya hikayelerini dünya çapında daha görünür kılmayı amaçlıyor.

Birlik, önümüzdeki dönemde ortak yapım fonları, eğitim programları ve telif hakları savunuculuğu gibi somut adımlarla gündeme gelebilir. Asya sinemasının geleceği için atılan bu adım, bölgesel işbirliklerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösteriyor.