Küresel petrol taşımacılığında maliyetler tarihi zirvelere tırmanırken, tanker kiralama ücretleri sektörün daha önce hiç görmediği seviyeleri test ediyor. Gemi komisyonculuğu şirketi Gibson'ın bu hafta paylaştığı verilere göre, ABD'den Çin'e petrol taşıyan bir tankerin kiralanması artık standart bir roket fırlatmasından daha pahalı hale geldi. Söz konusu güzergahta bir seferin maliyeti yaklaşık 80 milyon dolara ulaşırken, standart bir SpaceX Falcon 9 roketinin fırlatılması yaklaşık 74 milyon dolara gerçekleştiriliyor.
Dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise tanker kiralama ücretlerinin ulaştığı seviye oldu. Aynı tutarla yılın başlarında benzer özelliklere sahip bir tankeri doğrudan satın almak neredeyse mümkün olabiliyordu. Bu durum, navlun piyasasındaki arz sıkışıklığının ne denli ciddi boyutlara ulaştığını gözler önüne seriyor. Brokerlik şirketi SSY, enflasyona göre düzeltildiğinde dahi navlun ücretlerinin 1960'larda ilk süpertankerların okyanuslarda faaliyet göstermeye başlamasından bu yana en yüksek seviyeye çıktığını belirtiyor. Şirkete göre mevcut fiyatlar, İran ve Irak'ın Basra Körfezi'ndeki ticari taşımacılığa saldırdığı 1980'lerdeki tanker savaşları dönemini de geride bırakmış durumda.
| Güzergah / Operasyon | Yaklaşık Maliyet |
|---|---|
| ABD-Çin tanker seferi | 80 milyon dolar |
| SpaceX Falcon 9 fırlatması | 74 milyon dolar |
| Yıl başında benzer tanker satın alma | ~80 milyon dolar |
Tablodan da görüldüğü üzere, bir tanker seferi için ödenen tutar, yılın başında aynı özelliklere sahip bir gemiyi satın alma fiyatına yaklaşmış durumda. Bu karşılaştırma, deniz taşımacılığındaki maliyet enflasyonunun ne kadar olağan dışı olduğunu net biçimde ortaya koyuyor.
Navlun ücretlerindeki yükseliş, İran savaşının küresel petrol piyasasında yarattığı aksaklıkları daha da derinleştiriyor. Artan taşıma maliyetleri, ham petrolün alıcıya ulaşana kadar daha pahalı hale gelmesine neden olurken rafineri marjlarını daraltıyor ve enerji fiyatları üzerindeki enflasyonist baskıyı artırıyor. Sorunun temelinde, taşınması gereken petrol miktarına kıyasla kullanılabilir tanker sayısının yetersiz kalması yatıyor. Orta Doğulu üreticiler, bölgedeki ticaret akışlarının yeniden şekillenmesiyle petrolü Hürmüz Boğazı dışına çıkarmak ve başka gemilere aktarmak için daha fazla operasyon gerçekleştirmek zorunda kalıyor. Sektör yöneticilerine göre, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlar savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 80'ine ulaşmış durumda. Bu durum, mevcut gemi kapasitesi üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
Dünyanın en büyük bağımsız petrol ticareti şirketi Vitol Group'un İcra Kurulu Başkanı Russell Hardy de piyasadaki arz sıkıntısına dikkat çekti. Hardy, katıldığı bir konferansta yeterli sayıda gemi bulunmadığını belirterek fiyatlamanın son derece hızlı ve sert yükseldiğini ifade etti. Hardy'nin bu açıklamaları, sektörün karşı karşıya olduğu yapısal arz sorununun altını çiziyor. Uzmanlar, tanker arzındaki daralmanın kısa vadede hafiflemeyeceğini, aksine jeopolitik risklerin devam etmesi halinde daha da kötüleşebileceğini vurguluyor.
Türkiye, petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Artan navlun maliyetleri, ham petrolün teslim fiyatına yansıyarak enerji ithalat faturasını yükseltiyor. Rafineri marjlarının daralması, akaryakıt fiyatları üzerinden tüketiciye de yansıyabilir. Küresel ölçekte ise enerji fiyatlarındaki bu yukarı yönlü baskı, merkez bankalarının enflasyonla mücadelesini zorlaştıran bir unsur olarak öne çıkıyor. Petrol ticareti zincirindeki her halka, bu maliyet artışını bir sonraki aşamaya aktarmak zorunda kalıyor.
Önümüzdeki dönemde Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, İran savaşının seyri ve küresel tanker filosunun kapasitesi, navlun ücretlerinin yönünü belirleyecek temel faktörler olarak izleniyor. Sektör temsilcileri, yeni tanker siparişlerinin teslim sürelerinin uzunluğu nedeniyle arz sıkıntısının en az birkaç yıl daha devam edebileceği uyarısında bulunuyor.
Bundesbank Yönetim Kurulu Üyesi Michael Theurer, Avrupa'daki tahvil satış dalgasının kamu borcu endişelerini artırdığını belirterek bunun açık bir uyarı işareti olduğunu söyledi.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
