Yeni uzay mühendisliği projelerinde karşılaşılan en kritik sorunlardan biri, yörüngede faaliyet gösteren cihazların beklenmedik teknik arızalarla karşılaşmasıdır. NASA'nın tarihi Neil Gehrels Swift Uzay Gözlemevi'nin ömrünü uzatmak amacıyla gönderdiği özel kurtarma aracı LINK, son aşamalarında ağır sistem aksaklıkları yaşadı. Bu olay, yörünge yükseltme gibi yüksek teknoloji gerektiren operasyonların ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Hakemlik yapan ABD merkezli Katalyst Space tarafından geliştirilen ve görevi uzaya gönderilen LINK adlı robotik araç, son günlerde ciddi sorunlar yaşamaya başladı. Aracın kontrol edilebilir şekilde yörüngede kalması için hayati öneme sahip iki yönlendirme tekerleğinden ikisi arızalandı. Bu çift hata, aracın kendi ekseni etrafında öngörülemeyen ve tamamen kontrolden çıkmış bir dönüşe neden oldu.
Hazırlanan tüm kurtarma operasyonları bu denli büyük zorluklarla karşılaşınca dikkat çekiyor. NASA ve işbirliği yapılan Katalyst Space ekipleri, LINK'in kontrolü yeniden ele almak için yedek sistemleri devreye aldıklarını bildirdi. Başlangıçta görev başarılı bir şekilde tamamlanması öngörülse de robotun dengesini kuramaması şu an için kurtarma sürecini durdurdu.
Yönlendirme tekerlekleri, uzay araçlarında motor yakıtı harcamadan aracın istenen yöne çevrilmesini sağlayan pasif hareket mekanizmalarıdır. Bu arızalar nedeniyle LINK’in Dünya ile olan haberleşmesi ciddi aksaklıklar yaşamaya başladı. Anteni sürekli olarak farklı açılara bakması sebebiyle, uçuş kontrol merkezleri araca komut gönderme veya sistemlerinden veri alma konusunda büyük güçlük çekiyor.
Görevin ilk zorlukları yönlendirme tekerleklerinde yaşansa da teknik aksaklıklar devam etti. Araç üzerindeki itki sistemlerinden birinin de arızalandığı öğrenildi. Birbirine bağımlı ve hayati öneme sahip birden fazla kritik donanımın aynı anda devre dışı kalması, LINK'in Swift Gözlemevi’ne güvenli ve kontrollü bir şekilde yaklaşmasını şu an için imkansız hale getirdi.
Katalyst Space mühendisleri, kontrolden çıkan durumu düzeltmek adına başka itici gruplar kullanarak aracın dönüşünü yavaşlatmaya başladı. Gerçekleştirilen ilk denemelerde dahi beklenen etki görülürken robotun hızının kontrol altında tutulması için yoğun çaba sarf ediliyor. Eğer LINK tamamen dengesini yakalayabilir ve bu sayede iletişim düzeni sağlanırsa, ana sistemlerin mevcut durumu daha net bir şekilde değerlendirilebilir.
Neil Gehrels Swift Uzay Gözlemevi, 2004 yılından itibaren uzaya gönderilerek bilimsel çalışmalarının devam etmesine rağmen yaşam süresini kaybetmek üzere. Bu teleskop, özellikle gama ışını patlamaları gibi aniden ortaya çıkan ve kısa süre içinde çözülen güçlü kozmik olayları incelemek için tasarlanmıştır. Süpernovalar, kara delikler ve nötron yıldızlarının çarpışmaları gibi zorlu astronomik veriler üretmiştir.
Yörünge alçalmalarının temel sebebi ise Dünya atmosferinin üst katmanlarından kaynaklanan sürtünme etkisidir. Eğer bu teleskopun yörüngesi kritik bir noktaya kadar yükseğe çıkarılmazsa, gezegenimizin yoğun gaz tabakalarına girerek görevini tamamlayamayacağı öngörülüyor.
Hükümetlerin uzaydaki eski donanımları ya yeniden aktif hale getirmek ya da güvenli alanlara sevk etmek için özel şirketlerle yaptıkları bu işbirliği bir öncü nitelikte. LINK’in başlangıç hedefi, yalnızca Swift'e ulaşmak değil aynı zamanda yörüngede olan uyduların ömrünü uzatmayı ve gelecekteki uzay çöplerini yönetme konusundaki yeni hizmet sektörünün temel taşlarını atmaktır.
Görev, çok kısa bir süre içinde geliştiği için teknik açıdan son derece zorlu ve riskli kabul ediliyordu. Görevdeki ana hedeflerden biri yörüngesindeki uydulara yakıt ikmali yapmak; diğeri ise arızalı parçaların değiştirilmesi veya hareket kabiliğini kaybetmiş cisimleri güvenle alıp yerleştirmektir. Ancak LINK’teki bu büyük arızalar, uzayda cihazlara yaklaşma ve kenetlenme gibi karmaşık robotik görevlerin ne denli titiz bir hassasiyet gerektirdiğini çarpıcı biçimde ortaya koydu.
NASA'nın 22 yıldır hizmet veren önemli bilimsel aracını kurtarma girişiminin nihai kaderini, şu anda uzayda kontrolünü yeniden eleirmeye çalışan ve yedek iticilerini etkin şekilde kullanan robotik sistemin başarısına bağlı olarak belirleyecek.
Kuzey Ege'de Bozcaada, Gökçeada, Edremit ve Saros açıklarında yürütülen çalışmalar 3,5-4,5 GW deniz üstü rüzgâr potansiyeli ortaya koydu.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
