Oyun sektörü son yıllarda benzeri görülmemiş bir işten çıkarma dalgasıyla sarsılırken, Japon stüdyoların bu fırtınadan nispeten az etkilenmesi dikkat çekiyor. 2022'den bu yana ASGC Games Industry Layoffs Tracker'ı yöneten Amir Satvat, Edge dergisine verdiği ve Knowledge bülteninde yeniden yayımlanan röportajda, Japonya ile Batı arasındaki yapısal farkları gözler önüne serdi. Satvat'a göre Japonya tamamen farklı bir oyun sahası; ancak bu, bölgenin bir ütopya olduğu anlamına gelmiyor.

Japon Stüdyolar Neden Daha Az İşten Çıkarıyor?

Satvat, Japon şirketlerin kriz anlarında izlediği yolun Batı'dan kökten farklı olduğunu belirtiyor. Bir stüdyo bütçesini küçültmek zorunda kaldığında Japonya'da ilk hedef, ülke dışındaki yükleniciler oluyor. Böylece Japonya'daki çekirdek kadro korunuyor. Bu strateji, Batı'da sıkça görülen toplu işten çıkarma dalgalarının aksine, yerel istihdamı adeta bir kalkanla koruyor.

Uzmanın altını çizdiği bir diğer kritik nokta ise ekip büyüklüğü. Japon ekipleri genellikle çok daha küçük ve yalın. Satvat'a göre bu stüdyolar, 500 kişilik dev kadrolarla mega yapımlara girişen canlı hizmet (live-service) akımına kapılmadı. Batı'da bir oyunun geliştirilmesi yüzlerce kişilik ekiplere ve milyonlarca dolarlık sürekli gider kalemine dönüşürken, Japon yapımcılar daha kompakt ve sürdürülebilir bir modeli tercih ediyor.

Yönetici Maaşları Neden Bu Kadar Farklı?

Satvat'ın dikkat çektiği en çarpıcı farklardan biri de üst düzey yönetici maaşları. Japon yöneticiler yine çok iyi kazanıyor; ancak rakamlar 2-3 milyon dolar seviyesinde kalıyor. Batı'da ise bu tablo tamamen farklı. EA'in patronu Andrew Wilson geçen yıl 38,6 milyon dolar kazanırken, Take-Two'nun CEO'su Strauss Zelnick 2022'de 42,1 milyon dolar gelir elde etmişti ve bu rakamın o günden bu yana daha da arttığı tahmin ediliyor. Her iki şirket de bu yıl işten çıkarmalar gerçekleştirdi.

Şirket / YöneticiYıllık Gelirİşten Çıkarma Durumu
EA / Andrew Wilson38,6 milyon dolarBu yıl işten çıkarma yaptı
Take-Two / Strauss Zelnick

Personel Tutma Oranı Neden Yüzde 97'nin Üzerinde?

Satvat, Batılı stüdyoların Japonlardan öğreneceği çok şey olduğunu vurguluyor. Nintendo sıkça örnek gösterilse de Konami ve Capcom da yüzde 97'nin üzerinde personel tutma oranına sahip. Bu tablo, Japon şirketlerin kriz dönemlerinde bile kadrosuna bağlı kaldığını gösteriyor. Uzman, Japonya'nın da tamamen dokunulmaz olmadığını, bölgede de işten çıkarmalar yaşandığını hatırlatıyor; ancak Batı ile kıyaslandığında sektörün belirgin şekilde daha sağlıklı olduğunu ifade ediyor.

2026'da İşten Çıkarmaların Yüzde 96'sı Batı'da Gerçekleşti

Satvat'ın kendi takipçi verilerine göre 2022-2026 döneminde tüm sektörde 57.628 kişi işini kaybetti. Sadece 2026 yılında oyun dünyasında kaybedilen işlerin yüzde 96'sı Kuzey Amerika ve Avrupa'da yaşandı. Bu rakam, Japon modelinin neden bir istikrar adası olarak görüldüğünü net biçimde ortaya koyuyor. Batı'da Xbox'ın yeni CEO'su Asha Sharma döneminde 3.200 kişilik işten çıkarma ve dört stüdyo ayrılığı duyurulurken; Bungie, EA, PUBG Productions, Take-Two, Warner Bros. ve Epic gibi devler de bu yıl küçülme kararları aldı.

Türkiye'deki Oyun Sektörü İçin Ne Anlama Geliyor?

Japonya örneği, Türkiye'deki bağımsız ve orta ölçekli stüdyolar için de önemli dersler barındırıyor. Küçük ve yalın ekiplerle üretim yapmak, devasa canlı hizmet projelerine bağımlı kalmamak ve yönetici maaşlarını makul seviyelerde tutmak, kriz dönemlerinde istihdamı koruyan temel unsurlar olarak öne çıkıyor. Türkiye'de oyun sektörüne dair resmi bir işten çıkarma verisi bulunmuyor; ancak küresel dalgalanmaların yerel stüdyoları da dolaylı olarak etkilediği biliniyor. Japon modelinin sunduğu sürdürülebilirlik yaklaşımı, sektörün geleceği açısından dikkatle incelenmesi gereken bir yol haritası sunuyor.