İstanbul'da riskli yapılarını dönüştürmek isteyen hak sahiplerini yakından ilgilendiren kritik bir karar Resmi Gazete'de yayımlandı. 11902 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kamuoyunda "Yarısı Bizden" kampanyası olarak bilinen kentsel dönüşüm yapım yardımı düzenlemesinin uygulama süresi 31 Aralık 2027 tarihine kadar uzatıldı. Böylece İstanbul'daki hak sahipleri, devlet katkılı dönüşüm desteklerinden kesintisiz olarak yararlanmaya devam edecek.
- Uygulama süresi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatıldı
- Dayanak, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 5'inci maddesi
- Hibe, kredi ve tahliye destekleri aynı kapsamda sürecek
Hangi karar uzatıldı?
Söz konusu uzatma, 22 Şubat 2024 tarihli ve 8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan "İstanbul İlinde Yürütülecek Kentsel Dönüşüm Uygulamaları Kapsamında Yapım İçin Yardım Verilmesine İlişkin Karar"ın 3'üncü maddesinin 13'üncü fıkrasında yer alan uygulama süresine ilişkin. Daha önce belirlenen sürenin sonuna yaklaşılırken alınan bu kararla birlikte, dönüşüm sürecine girmek isteyen ancak henüz başvuru veya yapım aşamasına geçemeyen hak sahipleri için ek bir zaman penceresi açılmış oldu.
Düzenleme, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 5'inci maddesi gereğince yürürlüğe konuldu. Bu kanun, afet riski altındaki alanların ve riskli yapıların dönüştürülmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen temel mevzuat olarak biliniyor. Dolayısıyla uzatma kararı, yalnızca bir takvim değişikliği değil, aynı zamanda mevcut hukuki çerçevenin devamı niteliğinde.
Destek paketinde neler var?
"Yarısı Bizden" kampanyası kapsamında İstanbul'da riskli yapısını dönüştürmek isteyen hak sahiplerine üç ana başlıkta destek sağlanıyor: hibe, kredi ve tahliye desteği. Hibe tarafı, dönüşüm maliyetinin bir bölümünün doğrudan devlet tarafından karşılanmasını öngörüyor. Kredi desteği ise hak sahiplerinin kalan maliyeti uygun koşullarla finanse edebilmesine imkan tanıyor. Tahliye desteği ise yıkım ve yeniden yapım sürecinde geçici olarak başka bir yerde ikamet etmek zorunda kalan hak sahiplerinin barınma yükünü hafifletmeyi amaçlıyor.
Bu üçlü yapı, özellikle tek başına dönüşüm maliyetini karşılamakta zorlanan dar ve orta gelirli haneler için kritik önem taşıyor. İstanbul'da yapı stokunun önemli bir bölümünün deprem riski taşıdığı düşünüldüğünde, süre uzatımının kent genelindeki dönüşüm hızına doğrudan etki etmesi bekleniyor.
Süre uzatımı neden önemli?
İstanbul, Türkiye'nin en büyük ve en riskli yapı stokuna sahip şehri konumunda. Kentsel dönüşüm süreçleri ise başvuru, hak sahipliği tespiti, yıkım, yapım ve teslim gibi çok aşamalı bir takvim gerektiriyor. Bu aşamaların her biri zaman alırken, sabit bir bitiş tarihi hak sahiplerinin planlamasını zorlaştırabiliyor. 2027 sonuna kadar tanınan süre, hem başvuru yapmayı düşünenler hem de süreci başlatmış ancak yapım aşamasında gecikme yaşayanlar için belirsizliği azaltıyor.
Uzatmanın bir diğer etkisi de yerel yönetimler ve müteahhitler açısından görülebilir. Dönüşüm projelerinin finansman planlaması, destek takvimine doğrudan bağlı olduğundan, sürenin netleşmesi proje fizibilitesini de rahatlatıyor.
Türkiye genelinde durum ne?
Karar, adından da anlaşılacağı üzere yalnızca İstanbul ilinde yürütülecek kentsel dönüşüm uygulamalarını kapsıyor. Diğer illerdeki dönüşüm süreçleri, 6306 sayılı kanun çerçevesindeki ayrı düzenlemelere tabi olmaya devam ediyor. Bu nedenle uzatmanın İstanbul'a özgü bir düzenleme olduğunu, ülke geneline yaygın bir takvim değişikliği anlamına gelmediğini belirtmek gerekiyor.
Hak sahiplerinin, başvuru koşulları, hibe ve kredi tutarları ile tahliye desteğine ilişkin güncel detayları yetkili kurumların resmi duyurularından takip etmesi öneriliyor. Süre uzatımı, mevcut destek tutarlarında bir değişiklik anlamına gelmiyor; yalnızca uygulama penceresini genişletiyor.
Sonuç olarak ne değişti?
Özetle, İstanbul'da "Yarısı Bizden" olarak bilinen yapım yardımı düzenlemesi 31 Aralık 2027'ye kadar yürürlükte kalacak. Hibe, kredi ve tahliye destekleri aynı kapsamda sunulmaya devam edecek. Karar, 6306 sayılı kanunun 5'inci maddesine dayanılarak alındı ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Riskli yapısını dönüştürmeyi planlayan İstanbullular için bu, planlamalarını daha geniş bir takvime yayabilecekleri anlamına geliyor.