Çin, yapay zeka teknolojileri ve kritik çip üretimi konularında küresel dışa bağımlılığını azaltmayı hedefleyen devasa bir teknoloji ihraç kontrolü (export control) genişlemesi üzerinde çalışıyor. Bu kapsamlı planlar sadece en gelişmiş yapay zeka modellerini ve bu modellerin eğitildiği büyük veri kümelerini kapsamakla kalmıyor, aynı zamanda yurt dışındaki stratejik teknoloji şirketlerine yönelik yapılacak alımları da ciddi şekilde düzenlemeyi amaçlıyor. İddialara göre Pekin hükümeti, yerel çip tasarımcılarının TSMC gibi dünya lideri yabancı üreteçlerde kendi çiplerini üretmesini yasaklama seçeneklerini değerlendiriyor.
Mali ve Finansal haber kuruluşları tarafından paylaşılan bilgilere göre, Çin Ticaret Bakanlığı (MofCom), yerel yapay zekâ firmalarıyla bir dizi görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşmelerde gündemde, önemli yapay zeka eğitim verilerinin yurt dışına aktarılmasının kısıtlanması ve yabancı kullanıcıların model ağırlıklarını (model weights) indirmesini engelleme olasılığı bulunuyor.
Maliye düzenlemeler doğrultusunda Alibaba, ByteDance ve Zhipu gibi dev teknoloji şirketleri ile temaslar kuruldu. Bu adımların temel amacı, en son yapay zeka gelişmelerinin Çin sınırları içinde tutulmasını sağlamak ve Amerika Birleşik Devletleri ile olan rekabet ortamında Çin’in teknolojik liderliğini korumaktır.
Mevcut durumda, bazı açık kaynaklı (open-weight) modeller sunan DeepSeek ve Moonshot gibi firmaların kullanıcılar tarafından kendi altyapılarında özelleştirilmesi mümkün. Öte yandan Anthropic veya OpenAI gibi devlerin kapalı yapılı (closed) ana modellerine erişim engellenirse, Çinli şirketler kendilerini kaybedebilecek bir teknolojik avantajı riske atmış olacak.
MofCom ayrıca yerel çip tasarımcılarının geliştirdiği ileri işlemcilerin, küresel çapta önde olan Tayvan merkezli ve başka yabancı şirketler tarafından üretilmesini kısıtlayabilecek politikalar hakkında sektörel geri bildirim topladı. Bu teklif, tartışmaların en sensasyonel başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
TSMC gibi teknoloji devleri ile yerel firmaların arasındaki bu potansiyel gerilim önemli bir ticari ikilemi beraberinde getiriyor. Bir taraftan SMIC’in (yabancı üretici olmayan Çin çip şirketi) Ar-Ge harcamaları ve kapasite genişlemesi için yeterli sipariş gelmesini sağlamak amacıyla TSMC gibi firmaların üzerindeki üretim engeli oluşturulabilir. Öte yandan, yerel teknoloji şirketleri bu düzeyde bir haber alıcı donanımı bulma fırsatını kaçıracak.
Yapay zeka alanındaki stratejik avantajı hedefleyen yabancı girişimlerin Çinli firmalar tarafından satın alınmasına yönelik katı denetimler de gündemde. Beijing, daha önce Meta’nın Manus şirketini 2 milyar dolara almasını engellemek için bir düzenleyici boşluk olduğunu iddia ederek bu tür işlemlere yeni kısıtlamalar getirmeyi planlıyor.
Bu yeni satın alma kuralları ile stratejik teknoloji firmalarına yönelik sahip olunan potansiyel açıkları kapatmayı hedefliyor. Bu genişletilmiş teknolojik ihraç engeli listesi, şu anda nadir toprak materyallerini ve lityum iyon batarya üretimi teknolojileri gibi konulardan oluşan mevcut kataloğa eklenecek. Çin bu hamlelerle, hem kendi içindeki yıkıcı inovasyonu kontrol altına almayı hem de küresel tedarik zinciri üzerindeki konumunu radikal bir şekilde yeniden şekillendirmeyi amaçlıyor.
OpenAI yönetim kurulunda Sam Altman'ın görevden alınması yönünde oy kullanan Helen Toner, yapay zeka CEO'larına güvenmenin yeterli olmadığını vurguluyor.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
