Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile üç kamu kurumu, otomobil üreticilerinin yenilikçi tasarımlarına ve geliştirme testlerine yönelik daha sıkı kurallar içeren bir taslak düzenlemeyi kamuoyunun görüşüne açtı. 10 Kasım'a kadar askıda kalacak taslak, yeterli test yapılmadan piyasaya sürülen araçların yol açabileceği güvenlik ve çevre risklerini azaltmayı hedefliyor. Düzenlemenin en dikkat çekici maddeleri arasında tamamen gizli kapı kollarının yanı sıra katlanabilir ve esnek ekranların yasaklanması yer alıyor.

Hangi tasarımlar yasaklanıyor?

Taslak, otomobil endüstrisinde son yıllarda popülerlik kazanan tamamen gizli kapı kollarını yasaklıyor. Bu tasarım, aerodinamik verimlilik ve estetik kaygılarla tercih edilse de acil durumlarda kapının açılamaması gibi güvenlik endişelerini beraberinde getiriyordu. Aynı şekilde katlanabilir ve esnek ekranlar da yasak kapsamında. Bu tür ekranlar, özellikle iç mekân tasarımında fütüristik bir görünüm sunsa da sürüş sırasında dikkat dağıtıcı olabileceği ve çarpışma güvenliğini olumsuz etkileyebileceği için riskli bulunuyor.

Fiziksel kontroller neden geri dönüyor?

Yeni düzenleme, sürüş güvenliği açısından kritik işlevlerin yalnızca dokunmatik ekranlar veya sanal kontroller üzerinden yönetilmesini sınırlandırıyor. Farlar, ön cam silecekleri ve cam buğu giderme sistemleri gibi işlevlerde fiziksel kontrol mekanizmalarının da bulunması zorunlu hale geliyor. Acil çıkış, acil frenleme ve tahrik sisteminin gücünü kesme gibi güvenlik işlevlerinde ise fiziksel kumandalar ve açıkça görülebilen işaretlemeler aranacak. Böylece sürücünün temel araç işlevlerine daha hızlı ve güvenilir biçimde erişmesi amaçlanıyor.

Yeni modeller için test ve onay şartları nasıl değişiyor?

Taslağa göre 1 Ocak 2027'den itibaren yeni model onayı başvurusunda bulunan üreticiler, yenilikçi tasarımlarına ve bunların test süreçlerine ilişkin ayrıntılı teknik belgeler sunmak zorunda kalacak. Yeterli testten geçmeyen veya gerçeğe aykırı verilerle desteklenen modellerin onay başvuruları reddedilebilecek. Mevcut onaya sahip araçların üreticileri ise yenilikçi tasarımlarıyla ilgili teknik bilgileri 1 Temmuz 2027'ye kadar bildirmekle yükümlü olacak. Güvenlik riski taşıdığı belirlenen ve şartları karşılamayan modeller için üretimin durdurulması ve geri çağırma süreçleri gündeme gelebilecek.

Sürüş sırasında hangi koltuk özellikleri kısıtlanıyor?

Düzenleme taslağı, otomobillerde kullanılan bazı yeni nesil koltuk tasarımlarını da kapsıyor. Araç hareket halindeyken sıfır yerçekimi olarak tanımlanan koltukların, döner koltukların ve yatağa dönüştürülebilen koltukların kullanılmasının önlenmesi isteniyor. Bu tür koltuklar, konfor ve lüks algısı yaratsa da sürüş sırasında yolcuların güvenliğini tehlikeye atabileceği için sakıncalı görülüyor. Ayrıca büyük multimedya ekranları ve karmaşık baş üstü gösterge sistemleri bulunan araçlar da sürücünün dikkatinin dağılması, aşırı koşullarda sistemlerin çalışması ve çarpışma güvenliği bakımından ek değerlendirmelere tabi tutulabilecek.

Çin pazarında talep neden zayıflıyor?

Yeni düzenleme, Çin otomobil pazarında satışların gerilediği bir dönemde gündeme geldi. Çin Binek Araç Birliği verilerine göre ülkedeki binek otomobil perakende satışları Eylül 2026'da geriledi. Bu durum, üreticilerin maliyet baskısı ve tüketici talebindeki yavaşlama ile karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Düzenlemenin, sektördeki yenilikçi tasarım yarışını yavaşlatabileceği ve üreticileri daha muhafazakâr tasarımlara yönlendirebileceği değerlendiriliyor.

Türkiye'yi nasıl etkiler?

Söz konusu düzenleme yalnızca Çin pazarında geçerli olacak. Ancak Çin, küresel otomobil üretiminde ve ihracatında önemli bir oyuncu olduğu için bu kararın dolaylı etkileri olabilir. Türkiye'de satılan Çin menşeli araçların tasarımlarında ilerleyen dönemde değişiklikler görülebilir. Şu an için Türkiye pazarına yönelik bir yasak veya kısıtlama bulunmuyor. Düzenlemenin 10 Kasım'a kadar sürecek kamuoyu görüşü sürecinin ardından yürürlüğe girip girmeyeceği belirsizliğini koruyor.