Çin, otomotiv sektöründe tarihi bir dönüşüm yaşıyor. Benzinli araçların yerini sıfır emisyonlu elektrikli modellere bıraktığı bu dev değişim hava kirliliğini azaltmada büyük bir başarıya imza attı. Ancak madalyonun diğer tarafında, hızla büyüyen ve ağı zorlayan yeni otomobil boyutları nedeniyle ülkenin karayolu altyapısı ciddi bir krize girdi. Hükümet, bu hızlı geçiş sürecinin yol bakım maliyetlerini finanse etmekte büyük zorluklar yaşamaktadır.
Elektrikli araçların piyasaya sürüş eğilimi daha önceki modellere göre çok daha farklı ve iddialıydı. Tüketici talebi doğrultusunda yerel üreticiler, piyasadaki pazar payını korumak adına otomobilleri giderek büyütme trendine başlandı. Bu durum hızla devasa boyutlara ulaştı; yeni çıkan büyük elektrikli SUV'lar ve MPV (çok amaçlı araç) modellerinin çoğu artık 5 metreyi aşan uzunluklara ve 3 tona yaklaşan ağırlıklara sahip oldu.
Mecazi olarak yolları ezmeye başlayan bu devasa otomobillerin piyasaya sürüşü, karayolu bakım sistemlerini ciddi bir yük altına soktu. Bu eğilim aynı zamanda küçük hacimli kompakt araç segmentinde sert bir düşüşe de neden oldu. Geçen yıl pazarın yüzde 13’ünü elinde tutan ve dört buçuk metreden kısa olan küçük modellerin pazar payı bu yıl sadece yüzde 2'ye geriledi. Xiaomi gibi şirketlerin piyasaya sürdüğü Skynomad N90 gibi mega modellere bakıldığında, yoldaki otomobil devriminin ne denli kapsamlı olduğu bir kez daha görülüyor.
Normal şartlarda Çin hükümeti karayolu ve şehir içi yol bakım masraflarını büyük ölçüde yakıt üzerinden alınan vergilerle finanse ediyordu. Elektrikli araç kullanımının yaygınlaşmasıyla bu durum temelden sarsıldı; benzin tüketimi azaldıkça vergi gelirlerinde dramatik bir düşüş yaşandı.
Hükümetin Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı araştırma kurumlarının hazırladığı raporlar, ülkenin karayolu yönetimi ve bakımı için her yıl yaklaşık yüzde elli oranında ciddi bir bütçe açığı oluştuğunu gösteriyor. Yerel yönetimlerin yolları yenilemek için %40 gibi önemli bir pay almasına rağmen, karşılarına çıkan finansal darboğaz nedeniyle bu kritik bakım çalışmaları yetersiz kalabiliyor. Oluşan yıllık açık 300 milyar yuanın (yaklaşık 44 milyar dolar) üzerindeydi.
Bu altyapı krizini çözmek için Çin yönetiminin çeşitli finansal ve düzenleyici modeller masaya konulması gerekiyor. En dikkat çekici olanlardan biri 'kilometre başına vergi' sistemi olarak öne çıkıyor. Bu modelle, sürücülerin kat ettiği mesafeye göre vergilendirilmesi planlanıyor. Hainan eyaleti gibi bazı bölgeler şimdiden uydu navigasyon sistemlerini kullanarak araç takibi yapmaya başladı ve sınıfa göre değişen bu kilometre vergisi pilot uygulamasını hayata geçirdi.
Mevcut sistemi güçlendirmek adına hükümet, yeni enerjili araçlara (NEV) sağlanan satış vergisi muafiyetini yarı yarıya azaltarak yüzde beş seviyesine düşürdü. Buna ek olarak hibrit ve menzil artırıcı elektrikli (Range Extender) araçların yıllık taşıt vergilerindeki muafiyetler kaldırıldı, bu da devlet bütçesine ek gelir sağlama hedefine hizmet ediyor.
Tüketici eğilimlerinin yol alması sürse de Çin Komünist Partisi’nin resmi yayın organları otomotiv sektörüne önemli uyarılar yapıyor. People’s Daily gibi kuruluşlar, üreticilere 'akılla ve mantıkla hareket edin' mesajını vererek şehir altyapısıyla uyumsuz olan aşırı büyük araçların üretim hızını sorguluyor. Devlet televizyonu CCTV ise bu devasa elektrikli araç sevdasının sadece geçici bir pazar hırsından ibaret olduğunu, kalıcı bir inovasyon süreci olmadığını belirterek sektöre daha sürdürülebilir stratejiler geliştirmesi çağrısında bulunuyor.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
