ABD-AB Teknoloji Savaşı Arasında Yeni Gerilim
Eski Başkan Donald Trump, Amerika'nın büyük teknoloji devlerine uygulanan Avrupa Birliği cezalarına karşı sert bir dil kullanarak karşılık verme niyetini açıkladı. Apple, Meta ve Google gibi şirketlere yönelik ödenen milyonlarca dolarlık para cezaları, iktidar dışındaki eski ABD başkanı tarafından Avrupa'ya yönelik ticaret savaşlarının yeniden fitillendiği endişesini taşıyan eleştirilerle karşılandı. Trump, bu yaptırımları adeta bir 'korkaklık ve haksız rekabet' olarak nitelendirerek AB ekonomisine ağır darbeler dar etme tehdidinde bulundu.
Trump’ın sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı uzun paylaşımda dile getirdiği asıl endişe, ABD'nin Avrupa için sadece para barındıran bir 'banka' olmaması gerektiği yönündeki argümanıydı. Olayın merkezinde Apple'a verilen 15 milyar dolarlık vergi hukuku davası ve buna ek olarak Meta'ya 3 milyar dolar gibi yüksek rakamlarla kesilen cezalar bulunuyor. Ayrıca Google’a uygulanan son yeni para cezası da Trump tarafından dikkate alınarak, bu şirket üzerindeki toplam cezaların kısa sürede 18 milyarı aştığı iddia edildi.
Teknoloji Devleri Neden Hedef Alınıyor?
Trump'ın açıklamaları Avrupa'nın dijital piyasalarda faaliyet gösteren Amerikan firmalarına yönelik uyguladığı düzenlemelerle doğrudan ilgili. Bu cezaların temelinde, AB tarafından ABD merkezli şirketlerin kendi hizmetlerini piyasada haksız bir şekilde desteklediği iddiası yatıyor. Örneğin, Google’a karşı 1 milyar dolarlık cezanın Digital Markets Act (Dijital Piyasalar Yasası) kapsamında verildiği belirtiliyor. Bu durumun hem Amerikan vatandaşları hem de ABD'li iş insanları için büyük bir adalet sorunu yarattığı savunuluyor.
Geçmişte de Trump yönetiminin önceki dönemlerinde Avrupa merkezli firmaların 2025 yılına ait Apple ve Meta gibi şirketlere yönelik uyguladığı cezaları 'ekonomik gasp' olarak tanımladığı biliniyor. O dönemde bu tür yaptırımların ABD ekonomisine veya vergi mükelleflerine haksız yük bindirdiği gerekçesiyle ticaret ambargosu ve karşılık olarak ağır tarifelerin getirileceği yönünde uyarılar yapılmıştı.
Avrupa Vergi Uygulamaları Ne Diyor?
Apple’a yönelik cezalar konusunda detaylı bir inceleme yapıldığında, AB'nin en üst mahkemesinin 2024 yılında İrlanda hükümetine Apple'dan ödenmemiş vergi miktarını doğrudan şirket üzerinden tahsil etmesini emrettiği görülüyor. Bu, aslında EU tarafından konulan standart cezalardan ziyade, yasal bir vergi uyuşmazlığının sonucu olarak ortaya çıktı. Ancak bu durumun farklı dönemlerde gelen ve bazısı milyonlarca dolarlık ek cezalarla sonuçlanan Digital Markets Act kapsamındaki 570 milyon avroluk para cezası ile karıştırıldığı vurgulanıyor.
Trump, Avrupa’nın kendi belirlediği bu kurallarla Amerika'yı sürekli bir 'para kaynağı' gibi kullanmasına izin vermeyeceğini net bir şekilde belirtmiş oldu. ABD hükümetinin yasal süreçler üzerinden gerekli incelemeleri başlatarak, Amerikan şirketlerine yönelik uygulanan ayrımcı uygulamaların son bulması gerektiği mesajı veriliyor.
Gelecekteki Ticaret İlişkileri Nasıl Şekillenecek?
Bu tehditler sadece sert sözlerden ibaret mi olacak? Gözlemciler, Trump'ın Avrupa'yı hedef alan bu taleplerinin, gelecekte ABD ve AB arasındaki teknoloji ve ticari ilişkileri yeniden tanımlayacağını öngörüyor. Ticaret savaşlarının küresel çapta etkisi olduğu göz önüne alındığında, ABD’nin hukuki süreçleri başlatması durumunda bunun sadece Amerikan şirketlerini değil, Avrupa pazarının genel işleyişini de etkilemesi muhtemel. Avrupa'nın düzenleyici otoritesi ile ABD'deki dev teknoloji firmaları arasındaki bu gerilim ne yönde ilerleyecek, tüm gözler önümüzdeki aylardaki hukuki gelişmelerde olacak.