ABD Adalet Bakanlığı, Beyaz Saray TV havuzunu oluşturan beş büyük yayın kuruluşu hakkında antitröst soruşturması başlattı. Soruşturmanın odağında, bu kuruluşların CNN'in Beyaz Saray'dan men edilmesini protesto etmek amacıyla havuz katılımlarını askıya alarak rekabet yasalarını ihlal edip etmedikleri yer alıyor.
- Adalet Bakanlığı, beş büyük TV kanalının ortak eylemini Sherman Antitröst Yasası kapsamında inceliyor.
- CNN, Politico ve MS NOW'un Beyaz Saray'dan çıkarılması sonrası diğer ağlar 21 Eylül'de havuzu süresiz durdurdu.
- Askıya alma, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in ziyareti sırasında gerçekleşti ve büyük törenlerin görüntülenmesinde ciddi eksiklik yarattı.
Adalet Bakanlığı sözcüsü Emily Covington yaptığı açıklamada, "Televizyon basın havuzu üyeleri Beyaz Saray etkinliklerini takip etmeyi boykot etti. Ticari rakipler arasındaki grup boykotları Sherman Yasası'nı ihlal edebilir. Antitröst Birimi, bu haber kuruluşlarının antitröst yasalarını ihlal edip etmediğini tespit etmek için basitçe soruşturma yürütüyor" dedi. Soruşturmayı ilk kez The New York Times duyurdu.
Beyaz Saray TV havuzu nedir ve neden askıya alındı?
CNN, CBS News, ABC News, NBC News ve Fox News'ten oluşan havuz, uzun süredir devam eden bir düzenleme çerçevesinde başkanlık görevlerini dönüşümlü olarak takip ediyor; teknik, video ve haberleşme altyapısını sağlayarak diğer ağlara dağıtım yapıyor. Donald Trump'ın CNN'e yönelik yasağı sonrasında Politico ve MS NOW da Beyaz Saray yerleşkesinden çıkarıldı. Bunun üzerine havuzun diğer dört üyesi 21 Eylül'de ortak bir açıklamayla katılımlarını askıya aldıklarını duyurdu. Açıklamada, "Kamu, hükümeti hakkında doğru ve bağımsız bilgi almaya hayati bir ilgi duyar. Hiçbir yönetim, bir haber kuruluşunu haberleri nedeniyle kısıtlamamalıdır" ifadeleri yer aldı.
Askıya alma yaklaşık dört gün sürdü; ancak bu süre Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Beyaz Saray ziyaretine denk geldi. Bu nedenle büyük törenlerin ve diğer etkinliklerin video kapsamında ciddi bir eksiklik oluştu.
Soruşturmanın hukuki dayanağı ne?
Adalet Bakanlığı'nın soruşturması, Sherman Antitröst Yasası'nın 1. maddesi kapsamında "grup boykotu" iddiasına dayanıyor. Ticari rakiplerin ortak hareket ederek bir rakibi dışlaması veya bir piyasayı paylaşması, ABD hukukunda ağır ihlal sayılıyor. Ancak haber kuruluşlarının Birinci Değişiklik kapsamındaki ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü hakları, soruşturmanın seyrini karmaşıklaştırabilir. Hukuk uzmanları, haber odalarının editoryal kararlarının antitröst soruşturmasına konu edilmesinin emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.
ABC, soruşturmayla ilgili henüz resmi bir bildirim almadığını ancak almayı beklediğini doğruladı. Havuzdaki diğer ağlar ise yorum talebine henüz yanıt vermedi. Beyaz Saray, CNN'i belirli görevlerden men etmeye devam ediyor; bu kısıtlamalar arasında başkanlık uçuşlarında Air Force One'a binme yasağı da bulunuyor.
CNN ve diğerleri ne yaptı?
CNN, Politico ve MS NOW, Beyaz Saray'dan çıkarılmalarının ardından Birinci Değişiklik ve yasal süreç gerekçesiyle dava açtı. Federal yargıç Timothy Kelly, geçici ihtiyati tedbir kararı vererek Beyaz Saray'ın düzinelerce muhabire yeniden akreditasyon sağlamasını zorunlu kıldı. Tedbir kararı Salı gününe kadar geçerli. Yargıç Kelly'nin bu tarihe kadar ön ihtiyati tedbir başvurusunu karara bağlaması bekleniyor; böyle bir karar, Beyaz Saray'ın uzun vadede erişimi engellemesini önleyebilir.
Türkiye'yi nasıl etkiler?
Soruşturma, ABD'de basın özgürlüğü ile rekabet hukuku arasındaki gerilimi gözler önüne seriyor. Türkiye'deki medya kuruluşları ve hukukçular için bu dava, haber havuzu uygulamaları ve editoryal dayanışmanın antitröst yasaları karşısındaki konumuna dair önemli bir emsal oluşturabilir. Ancak soruşturmanın Türkiye'deki yayıncılar üzerinde doğrudan bir yaptırım etkisi bulunmuyor; gelişmeler daha çok küresel basın özgürlüğü tartışmaları bağlamında takip ediliyor.