Avrupa Birliği'nde Çocukları Koruma Girişimi Derinleşiyor
Avrupa Birliği’nin gençlerin dijital platformlardaki kullanımını düzenleme konusundaki adımları, son dönemde çocukların sosyal medya alışkanlıklarının çarpıcı sağlık sonuçlarına yol açtığı endişesiyle hız kazandı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in de vurguladığı üzere, mesele gençlerin bu mecralara erişiminin tamamen engellenmesi değil, platformlarda ne kadar ve hangi şartlarda yer alacaklarını şeffafça yönetebilmeleri gerektiği üzerine odaklanıyor.
Mevcut verilere göre Avrupa genelinde çocukların sosyal medya ile her gün dört ila altı saat arasında vakit geçirdiği tahmin ediliyor. Bu yoğun kullanımın sadece zaman kaybından ibaret olmadığını, yaklaşık yüzde 60 oranındaki bu gençlerin uyku düzeni, dikkat sorunları ve daha önemlisi depresyon ya da kaygı gibi duygusal gelişim problemleri açısından yüksek risk altında olduğunu gösteren raporlar masaya yatırıldı.
Yaşa Göre Farklı Düzenlemeler Planlanıyor
Bu ciddi sağlık bulguları ışığında AB, farklı yaş gruplarına yönelik özelleştirilmiş yasal sınırlamalar önermeye başladı. 13 yaşın altındaki çocuklar için bireysel girişe tamamen kısıtlama getirilmesi öngörülüyor; yani bu yaştaki çocukların sosyal medyayı kullanabilmeleri yalnızca bir ebeveynin veya öğretmenin doğrudan gözetimi altında mümkün olacak. Bu, otomatik hesap oluşturma mekanizmalarını devre dışı bırakarak kontrolün ailede tutulmasını sağlayacak.
13 ila 18 yaş arasındaki gençlere yönelik ise platformun kendisinin sorumluluk alması bekleniyor. Yani bu segmentteki kullanıcıların sonsuz kaydırma özelliği gibi bağımlılık yaratan özellikler, varsayılan olarak kısıtlı olacak veya sınırlı seanslarla çalışacak şekilde yeniden tasarlanacak.
Ayrıca AB düzenlemeleri kapsamında hiçbir ekranla temas etmemesi gerektiği belirtilen üç yaş altı bebeklerin dijital dünyadan tamamen izole edilmesi hedefi de bu sürecin önemli bir parçası.
Meta’nın Tasarım Unsurları İnce Altına Alındı
Avrupa Komisyonu geçtiğimiz haftalarda, teknoloji devi Meta'nın platformlarının kullanıcıları uygulamada daha uzun süre tutmak amacıyla tasarlandığına dair ciddi endişelerini kamuoyuna açıklamıştı. Bu durum, AB Dijital Hizmetler Yasası çerçevesinde bir ihlal teşkil ediyordu. Özellikle çocuk ve gençlerin güvenliği konusundaki şüphelerle Mayıs 2024'te başlatılan soruşturmada bazı özellikler mercek altına alındı.
İncelenen başlıca unsurlar; sürekli yenilenen akışlar, otomatik video oynatma mekanizmaları, anlık bildirim sistemleri ve yapay zekaya dayalı kişiselleştirilmiş öneri algoritmalarıydı. Komisyonun ön bulguları, Meta'nın bu özelliklerin özellikle çocuklar ve bazı hassas ruh sağlığı sorunları olan bireyler üzerinde yaratabileceği fiziksel ve zihinsel riskleri yeterince analiz edip dikkate almadığı yönündeydi.
Uygulama Odaklı Yasal Değişiklikler Mesajı Verildi
AB'den gelen talepler, Meta'nın yalnızca içerik moderasyonu yapmasının yetmeyeceği mesajını veriyor; platformun kendi dijital mimarisinde köklü değişiklikler yapması gerekiyor. Önerilen zorunlu düzenlemeler arasında otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi alışkanlıkları tetikleyici tasarım özelliklerinin varsayılan ayarlarından kapatılması yer alıyor. Ek olarak, kullanıcıların zorunlu mola vermelerini sağlayan etkili ekran süresi limitleri getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Şirketlerin kişisel verileri artırarak kullanıcının platformda daha çok kalmasını sağlayacak tavsiye sistemlerinin önceliğinin azaltılması ve bu sistemlerin kullanıcıların refahını esas alan bir yapıya kavuşturulması isteniyor. Meta cephesi, kendi gençleri koruma adına attığı adımların yeterince ciddiye alınmadığını belirterek Komisyonun bulgularıyla tam olarak hemfikir olmadığını dile getirdi ancak tüm bunlar sonucunda şirkete milyonlarca Euro düzeyinde ağır para cezaları uygulanabileceği tahmin ediliyor.