Avrupa Birliği, Dijital Alışverişte Büyük Platformları Sertten Vurdu
Avrupa Komisyonu, Çin merkezli dev e-ticaret platformlarından biri olan AliExpress'e trilyonlarca kuraya yakın bir ceza kesti. Sahte ürünler, güvenlik riski taşıyan oyuncaklar ve yasa dışı malların satışını engelleyememiş olması gerekçesiyle verilen yaklaşık 550 milyon euro tutarındaki bu yaptırım, Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) getirdiği en yüksek cezai işlem olarak kayda geçti.
Komisyon açıklamalarına göre AliExpress, platformunda yasal yükümlülüklerini yerine getirmedi. Platform üzerinden sahte kıyafetlerin satışına imkan verilmesi, güvenlik standartlarını karşılamayan kozmetik ürünlerin ve tehlikeli aksesuarların bulunması, AB mevzuatının ihlal edildiğini gösterdi.
Dijital Hizmetler Yasası Ve Platform Sorumluluğu
Avrupa Birliği'nin Yeni Dijital Hizmetler Yasası (DSA), platformları sorumluluk almak zorundadır. Bu düzenleme uyarınca, AliExpress gibi dev çevrim içi ticaret siteleri yasa dışı içerikleri ve güvensiz ürünleri tespit edip derhal kaldırmakla yükümlüdür.
Komisyon Teknoloji Egemenliği, Güvenlik ve Demokrasi'den Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, bu tür ihmallerin hem tüketicilerin güvenliğini riske attığını hem de kurallara uyan küçük işletmeler karşısında haksız bir rekabet ortamı yarattığını belirtti. Sorular sorulduğunda AliExpress'in neden bu denetim sürecini yeterince yönetemediği mercek altına alındı.
2024 Soruşturması ve Tespitler
Komisyon tarafından başlatılan sorgulama Mart 2024 tarihinde başladı. Soruşturma ekibi, platformun işleyişinin birçok alanını inceledi; özellikle reklam sistemi, ürün önerileri algoritması ve yasa dışı içeriklerle mücadele mekanizmalarına odaklanıldı.
Hakikat ortaya çıktı: Milyonlarca sahte ürün platformda satışa devam ediyordu. Güvenlik normlarını karşılamayan oyuncaklar ile tehlikeli kimyasallar içeren kozmetik ürünler de denetimden kaçıyordu. Komisyon, sadece yasa dışı mallar değil aynı zamanda bu denetimi yapacak yeterli insan kaynağının da olmadığını tespit etti. Raporda, bazı çalışana bir AB kuralına uygunluk kararını vermek için yalnızca birkaç saniye kaldığı belirtildi.
'Büyüklük Mazeret Değil' Mesajı
Avrupa Komisyonu’nun bu rekor ceza kararı, sorunun ciddiyetini ve AliExpress’in alması gereken önlemlerin yetersizliğini net bir şekilde gösteriyor. Henna Virkkunen yaptığı açıklamada büyük kullanıcı kitlesine sahip olmanın sorumluluktan muaf etmediğini vurguladı. Tüketici güvenliğinin dijital alışveriş ortamında sistemli ve titizlikle sağlanması gerektiği mesajı verildi.
AliExpress cephesinden ise cezanın aşırı olduğu yönünde itirazlar geldi. Şirket, platformdaki güvenlik uygulamalarını son dönemde güçlendirdiğini savundu ve Komisyon’un yaptığı iyileştirmeleri yeterince değerlendirmediği iddiasını dile getirdi.
Hikayede sadece AliExpress mi var? Evet, Avrupa bir kez daha dijital ticaret devlerini yalnız bırakmayacağını gösterdi. Daha önce Temu platformuna da yasa dışı ürün satışı nedeniyle 200 milyon euro tutarında ceza uygulanmıştı. AB’nin paylaştığı mevcut verilere bakıldığında; Shein ve Temu gibi büyük pazaryerlerinde satan kozmetik ürünlerinin yaklaşık yüzde 65’i, gıda takviyelerinin yüzde 63’ü ve kişisel koruyucu ekipmanların ise yüzde 60’ı AB standartlarına uymuyor. Bu durum, dev platformlar üzerindeki kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekliliğini daha da gözler önüne seriyor.