Gök olayları takviminde nadir rastlanan bir tesadüf, 2026 yılının son tutulma sezonunda gökyüzü meraklılarını iki büyük gösteriyle buluşturdu. 12 Ağustos'ta gerçekleşen tam Güneş tutulması, 27/28 Ağustos gecesi neredeyse tam bir Ay tutulmasıyla tamamlandı. İki hafta arayla yaşanan bu çift, hem astronomi profesyonellerinin hem de amatör gözlemcilerin ilgisini çekti.
Güneş ve Ay tutulmaları aslında her yıl düzenli olarak çiftler halinde meydana gelir. Yılda iki kez, yaklaşık 34 gün süren tutulma mevsimlerinde Güneş, Ay ve Dünya neredeyse aynı hizaya gelir. Bu dönemde yeni ay ve dolunay evreleri, birbirinden 14 günden biraz fazla bir süreyle ayrılarak sırasıyla Güneş ve Ay tutulması oluşturur. Ancak her tutulma sezonu tam tutulmalarla sonuçlanmaz; çoğu zaman kısmi tutulmalar yaşanır. 2026'nın son sezonu ise istisnaydı: hem tam Güneş tutulması hem de neredeyse tam bir Ay tutulması aynı sezonda gerçekleşti.
Bir tutulma sezonunda hem yeni ay hem de dolunay evrelerinde hizalanmanın tam tutulma oluşturacak kadar yakın olması oldukça nadirdir. 2026'da bu iki olay, aralarında sadece iki hafta farkla gerçekleşti. 12 Ağustos'taki tam Güneş tutulması, İspanya'nın Peñafiel kentinde tam tutulma aşamasının başlangıcına yakın bir anda HDR tekniğiyle birleştirilmiş görüntülerle kaydedildi. Görüntüde Bailey boncukları olarak bilinen parlak noktalar ve Güneş'in altın rengi koronası net biçimde seçiliyor.
Ardından gelen dolunay evresinde ise 27/28 Ağustos gecesi derin bir kısmi Ay tutulması yaşandı. Fransa'nın Sèvres kentinden çekilen HDR kompozit görüntü, tutulmanın maksimum aşamasının yüzde 93'üne yakın bir noktada elde edildi. Bu karede Ay diskinin yaklaşık yarısı, Dünya'nın umbra gölgesi içinde kararmış ve kızıl bir renk almış olarak görülüyor. Bu kızıl ton, atmosferdeki ışık kırılmasının bir sonucu olarak ortaya çıkan ve halk arasında "kanlı ay" olarak da bilinen etkinin bir parçası.
Astronomi takvimi, bu çiftin ardından yeni bir tutulma sezonuna işaret ediyor. 6 Şubat 2027'de halkalı bir Güneş tutulması gerçekleşecek. Bu tür tutulmalarda Ay, Güneş'i tamamen örtmez; çevresinde parlak bir halka şeklinde ışık kalır. Ardından 20/21 Şubat 2027'de bir penumbra Ay tutulması yaşanacak. Penumbra tutulması, Ay'ın yalnızca Dünya'nın dış gölgesinden geçtiği ve gözle görülmesi oldukça zor olan bir olaydır; bu nedenle 2026'daki çift kadar etkileyici olmayabilir.
Bu sorunun cevabı, Ay'ın yörünge düzlemi ile Dünya'nın yörünge düzlemi arasındaki yaklaşık 5 derecelik eğiklikte gizli. Tutulma mevsimlerinde bu iki düzlem kesişir ve Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya gelmeye başlar. Yeni ay evresinde Güneş tutulması, dolunay evresinde ise Ay tutulması oluşur. Ancak hizalanmanın tam olması için Ay'ın düğüm noktalarına yakın olması gerekir; bu da her sezonda tam tutulma garantisi vermez.
2026'nın son sezonu, bu nadir hizalanmanın bir örneği olarak kayıtlara geçti. Görüntüler, Fransız astrofotograf Gwenaël Blanck tarafından HDR tekniğiyle birleştirilerek hem Güneş'in koronasını hem de Ay'ın kızıl yüzeyini aynı karede ölümsüzleştirdi. Bu tür görüntüler, tutulma gözlemciliğinin sadece bilimsel değil, aynı zamanda sanatsal bir yönü olduğunu da gözler önüne seriyor.
Türkiye'den gözlemciler için ise 2027'deki halkalı Güneş tutulması, bazı bölgelerde kısmi olarak izlenebilecek. Ancak tam tutulma hattı ülkemizden geçmediği için tam etkiyi görmek isteyenlerin yurt dışı rotaları planlaması gerekecek. Yine de 2026'daki bu çift, gökyüzü olaylarının ne kadar öngörülebilir ve aynı zamanda ne kadar etkileyici olabileceğini bir kez daha hatırlattı.
NASA'nın yeni amiral gemisi gözlemevi Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, Pazar günü SpaceX roketiyle uzaya fırlatılıyor.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar (*) ile işaretlenmiştir.
